Ders Özetleri

TRAFİK

KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU

Karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri göstermek amacıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu çıkarılmıştır.

KURULLAR, KURULUŞLAR, KOMİSYONLAR, GÖREV VE YETKİLERİ

isaretlera- Karayolları Güvenliği Yüksek Kurulu : Kurul, Başbakan'ın başkanlığında yılda iki defa toplanır. Trafik Hizmetleri Başkanlığınca hazırlanarak, Karayolu Güvenlik Trafiği Kurulunca uygun görülen önerileri değerlendirerek karara bağlar ve kararlarının yaşama geçirilmesi için gerekli koordinasyon önemlerini belirler. Kurulun sekreterya görevi  Emniyet Genel Müdürlüğüne aittir.

b- Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu : Kurul, Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Hizmetleri Başkanının başkanlığında ayda bir toplanır. Trafik hizmetlerinin çağdaş ve güvenli bir şekilde yürütülmesi amacıyla önerilen veya katılacak temsilcilerce önerilecek önlemlerin uygulanabirliğini tartışarak karara bağlar.

c- Emniyet Genel Müdürlüğü : Trafik Kanununa göre; araçları, araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri, sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin, kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin yasa hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek,

Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,

El koyduğu trafik kazalarında trafik kazası tespit tutanağı düzenlemek,

Trafik kazası sonucunda hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağlayacak tedbirlerin, süratle alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarına haber vermek,

Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek,

Sürücünün belgelerini vermek, Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini

tutmak, teknik ve hukuki değişikliklerini işlemek, istatistiki bilgileri toplamak ve değerlendirmek,

Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak, değerlendirmek, sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak,

Hasar tazminatı ödemelerini hızlandırmak amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri vermek.

d- Karayolları Genel Müdürlüğü : Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,

Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek, projeleri incelemek ve onaylamak Trafik araç ve tekniğine ait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,

Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarının üstünde veya altında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,

Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak ve karayollarında gerekli önleyici teknik tedbirleri almak,

Araçların ağırlık kontrollerini yapmak ve aykırı görülen hususlar hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek,

Tescile bağlı araçların muayenelerini yapmak.

e- Milli Eğitim Bakanlığı : Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için sürücü kursları açmak, özel sürücü kursu açılmasına izin vermek, bunları her safhada denetlemek,

Kurslarda eğitilenlerin sınavlarını yapmak, başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak,

Okul öncesi, okul içi ve okul dışı trafik eğitimini düzenleyen trafik genel eğitim planı hazırlamak ve ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak uygulamak.

f- Sağlık Bakanlığı :Trafik kazaları ile ilgili ilk ve acil yardım hizmetlerini planlamak ve uygulamak Kazalarda yaralananların en kısa zamanda sağlık hizmetlerinden istifadelerini temin etmek üzere, karayolları üzerinde ilk yardım istasyonları kurmak, bu istasyonlara gerekli personeli, araç ve gereci sağlamak,

Her ilde trafik kazaları için eğitilmiş sağlık personeli ile birlikte yeteri kadar ilk ve acil yardım ambulansı bulundurmak.

g- Ulaştırma Bakanlığı : Trafik Kanunu açısından karayolu taşımasına ilişkin gerekli koordinasyonu sağlamak.

h- Tarım Orman Köy işleri Bakanlığı : Trafik düzeni ve güvenliği açısından ana orman yolları ile gerekli görülen orman yollarında işaretlemeler yaparak tedbirler almak ve aldırmak, Köy yollarında trafik düzeni ve güvenliği açısından gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak, tedbir almak ve aldırmak.

i- Belediyeler : Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,

Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,

Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,

Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak.

j- İl ve İlçe Trafik Komisyonları : İl sınırları içinde yerel ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak,

Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulu'nun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek,

Belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekli ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek,

Otopark olmaya uygun boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine izin vermek,

İl Trafik Komisyonunun başkanı Vali, İlçe Trafik Komisyonunun başkanı ise Kaymakam'dır.

İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer.

TANIMLAR

TRAFİK : Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.

KARAYOLU (YOL- : Trafik için , kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.

ARAÇ : Karayollarında kullanılabilen, motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adıdır.

TAŞIT : Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlardır.

SÜRÜCÜ : Karayolunda, motorlu veya motorsuz bir aracı sevk ve idare eden kişidir.

ŞOFÖR : Karayolunda, ticari olarak tescil edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir.

YOLCU : Aracı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında araçta bulunan kişilerdir.

HİZMETLİ : Araçlarda, sürücü hariç, araç veya taşıma hizmetlerinde süreli veya süresiz çalışan kişiler ile iş makinelerinde sürücülerden gayri kişilerdir.

TRAFİK İŞARETLERİ : Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası vaya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir.

GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ : Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamalıdır.

GEÇİŞ HAKKI : Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre, yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır

DURMA : Her türlü trafik zorunlulukları (kırmızı ışık, yetkililerin dur işareti, yol kapanması gibi- nedeni ile aracın durdurulmasıdır.

DURAKLAMA : Trafik zorunlulukları dışında araçların insan indirmek ve bindirmek amacı ile kısa bir süre için durdurulmasıdır.

PARKETME : Araçların, durma ve duraklaması gereken haller dışında bırakılmasıdır.

TRAFİK KAZASI : Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olaydır.

MÜLK : Devlete, kamuya, gerçek yada tüzel kişilere ait olan taşınmaz mallardır.

YERLEŞİM YERİ (BİRİM- : Kendisine ulaşan karayolları üzerinde sınırının, başlangıç ve bitimi bir işaret levhası ile belirlenmiş olan yerleşme, çalışma ve barıma amacı ile insanların yararlandıkları yapı ve tesislerin bir arada bulunduğu ve karayolu trafiğine etkileri tespit edilmiş olan il, ilçe, köy veya mezra gibi yerlerdir.

YAYA : Araçlarda bulunmayan, karayolunda hareketsiz veya hareket halinde bulunan insanlardır.

İKİ YÖNLÜ KARAYOLU : Taşıt yolunun her iki yönündeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.

TEK YÖNLÜ KARAYOLU : Taşıt yolunun yanlızca bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.

BÖLÜNMÜŞ KARAYOLU : Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayoludur.

ERİŞME KONTROLLÜ KARAYOLU (Otoyol-Ekspres yol-: Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların girmediği, ancak, izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayoludur.

GEÇİŞ YOLU : Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.

BAĞLANTI YOLU : Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.

TAŞIT YOLU (Kaplama): Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince kullanılan kısmıdır.

BİSİKLET YOLU : Karayolunun, sadece bisikletlerinin kullanmalarına ayrılan kısımdır.

YAYA YOLU (Yaya kaldırımı) : Karayolunun taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzel kişilere ait mülkler arasında kalan ve yanlız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısımdır.

BANKET : Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği kısımdır.

PLATFORM : Karayolunun, taşıtyolu (kaplama- ile yaya yolu  (kaldırım- veya banketinden oluşan kısımdır.

ANAYOL : Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.

TALİ YOL : Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.

TEHLİKELİ EĞİM : Araçların emniyetle seyrine devam için, vites küçültmeyi gerektiren uzunluk veya açıdaki yol eğimidir.

KAVŞAK : İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile ortak alandır.

KAVŞAK ORTAK ALANI : Kavşaklarda, kavşağı teşkil eden kollardan ayrı ayrı yaklaşıldığında, kavşaktaki geometrik veya fiziki değişikliğin başladığı çizgiler ile çevrelenmiş alandır.

YAYA GEÇİDİ : Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.

OKUL GEÇİDİ : Genel olarak okul öncesi, ilk öğretim ve orta dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için, taşıt yolundan ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır

ALT GEÇİT : Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan yapıdır.

ÜST GEÇİT : Karayolunun, dğer bir karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıdır.

DEMİRYOLU GEÇİDİ (Hamzemin Geçit) : Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.

ADA : Yayaların geçmesi ve durmalarına, taşıtlardan inip binmelerine yarayan, trafik akımını ve trafik güvenliğini sağlama amacı ile yapılmış olan, araçların bulunamayacağı, koruyucu tertibatla belirlenmiş bölüm ve alandır.

AYIRICI : Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran, bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.

ŞERİT : Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri ve taşıt yolunun ayrılmış bir bölümü veya boyuna işaretlemelerle ayrılmamış olsa bile motorlu araç dizisinin hareketine yeterli genişlikte olmak şartıyla taşıt yolunu bölünebileceği boyuna dilimlerin herhangi biridir.

PARKYERİ (Otopark) : Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır.

KARAYOLU ÜZERİ PARKYERİ : Taşıtyolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.

KARAYOLU DIŞI PARKYERİ : Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.

DURAK : Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu ve hizmetlileri bindirmek, indirmek gayesiyle duraklamaları için işaretlerle belirlenmiş yerdir.

GARAJ : Araçların genellikle uzun süre durmaları için kullanılan bakım ve

ALT GEÇİT : Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan yapıdır.

ÜST GEÇİT : Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıdır.

DEMİRYOLU GEÇİDİ (Hamzemin Geçit) : Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.

ADA : Yayaların geçmesi ve durmalarına, taşıtlardan inip binmelerine yarayan, trafik akımını ve trafik güvenliğini sağlama amacı ile yapılmış olan, araçların bulunamayacağı, koruyucu tertibatla belirlenmiş bölüm ve alandır.

AYIRICI : Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran, bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.

ŞERİT : Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri ve taşıt yolunun ayrılmış bir bölümü veya boyuna işaretlemelerle ayrılmamış olsa bile motorlu araç dizisinin hareketine yeterli genişlikte olmak şartıyla taşıt yolunu bölünebileceği boyuna dilimlerin herhangi biridir.

PARKYERİ (Otopark) : Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır.

KARAYOLU ÜZERİ PARKYERİ : Taşıt yolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.

KARAYOLU DIŞI PARKYERİ : Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.

DURAK : Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu ve hizmetlileri bindirmek, indirmek gayesiyle duraklamaları için işaretlerle belirlenmiş yerdir.

GARAJ : Araçların genellikle uzun süre durmaları için kullanılan bakım ve servisinin de yapılabileceği kapalı veya açık olan yerlerdir.

TERMİNAL : İnsan veya eşya taşımalarında araçların indirme, yükleme, boşaltma, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, heberleşme, şehir ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir.

SERVİS İSTASYONU : Araçların bakım, onarım ve servislerin yapıldığı açık veya kapalı yerdir.

AKARYAKIT İSTASYONU : Araçların esas itibariyle akaryakıt, yağ, basınçlı hava, ve yedek malzeme ihtiyaçları ile ayrıca, kişilerin ilk yardım ihtiyaçlarının da sağlandığı yerdir.

MUAYENE İSTASYONU : Araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personel bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.

ARAÇ TARTI İSTASYONU : Araçların yüklü veya yüksüz olarak sabit veya taşınabilir cihazlarla tartıldığı yerdir.

OTOMOBİL : Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka en çok yedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

MİNİBÜS : Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka sekiz ile ondört oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

OTOBÜS : Yapısı itibariyle sürücüsünden başka en az onbeş oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Troleybüsler de bu sınıfa girerler.

KAMYONET : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3500 Kg.'ı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

ÇEKİCİ : Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan yük taşımayan motorlu taşıttır.

ARAZİ TAŞITI : Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu taşıttır.

MOTOSİKLET : İki veya üç tekerlekli sepetli veya sepetsiz motorlu taşıttır.

MOTORLU BİSİKLET : Silindir hacmi 50 santimetre küpü geçmeyen, içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hıızı saatte 50 km'den az olan bisiklettir.

BİSİKLET : En çok üç tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürmek suretiyle hareket eden ve yolcu taşımalarında kullanılmayan motorsuz taşıttır.

LASTİK TEKERLEKLİ TRAKTÖR : Belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen, ancak ticari amaçla taşımada kullanılmayan tarım aracıdır

İŞ MAKİNELERİ : Yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan, iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılmayan motorlu araçlardır.

ÖZEL AMAÇLI TAŞIT : Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal edilmiş olan ve itfaiye, cankurtaran, cenaze, radyo, sinema, televizyon, kütüphane, araştırma araçları çekmek veya taşımak, kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.

OKUL TAŞITI : Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin taşınmalarında kullanılan taşıttır.

KAMU HİZMETİ TAŞITI : Kamu hizmeti için yük veya taşıması yapan bütün taşıtlardır.

PERSONEL SERVİS TAŞITI : Herhangi bir kamu ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez.

UMUM SERVİS ARACI : Okul taşıtları ile personel servis araçlarının birlikte değerlendirilmesidir.

KAMP TAŞITI : Yük taşımasında kullanılmayan, iç dizayn tatil yapmaya uygun teçhizatlarla donatılmış, hizmet edebileceği kadar yolcu taşıyabilen motorlu taşıttır.

RÖMORK : Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıttır.

YARI RÖMORK : Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römorktur.

HAFİF RÖMORK : Azami yüklü ağırlığı 750 kg.'ı geçmeyen römork veya yarı römorktur.

TAŞIT KATARI : Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış taşıttır.

TAŞIMA SINIRI (Kapasite) : Bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yük ağırlığı veya yolcu ve hizmetli sayısıdır.

GABARİ : Araçların, yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçüdür.

AZAMİ AĞIRLIK : Taşıtın güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte ağırlığıdır.

YÜKSÜZ AĞIRLIK : Üzerinde insan veya eşya (yük- bulunmayan ve akaryakıt deposu dolu olan bir aracın taşınması zorunlu alet, edevat ve donatımı ile birlikte toplam ağırlığıdır.

YÜKLÜ AĞIRLIK : Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın ağırlığıdır.

DİNGİL AĞIRLIĞI : Araçlarda aynı dingile bağlı tekerleklerden, karayolu yapısına aktarılan ağırlıktır.

AZAMİ DİNGİL AĞIRLIĞI : Araçların karayolu yapılarından güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.

KARAYOLU YAPISI VE TRAFİK İŞARETLERİNİN KORUNMASI

Karayolu yapısı üzerine, trafiği güçleştirecek, tehlikeye sokacak veya engel yaratacak, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek veya güçleştirecek şekilde bir şey koymak, atmak, dökmek, bırakmak ve benzeri hareketlerde bulunmak,

Karayolu yapısını, trafik işaretlerini karayoluna ait diğer yapı ve güvenlik tesislerini, üzerlerine yazı yazarak, çizerek veya başka şekillerde bozmak, yerlerini değiştirmek veya ortadan kaldırmak, yasaktır.

Meydana gelen tehlike ve engeller, ilgili kuruluşlar ve zabıtaca ortadan kaldırır, bozukluk ve eksiklikler yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşlarca derhal giderilir, zarar karşılıkları ve masrafları sorumlulara ödetilir. Uymayanlara para cezası verilir

TRAFİK İŞARETLERİ

1- Trafik görevlisinin işaretleri

2- Işıklı trafik işaretleri

3- Yol çizgileri

4- Diğer işaretleme elemanları

Trafik işaretlerinin bu sıralaması aynı zamanda bunlara uymadaki öncelik sıralamasıdır.

Sesli veya yazılı ışıklar; araç trafiğine göre yayaların hareketlerini düzenleyen ışıklar olup yayalara hitap eder.

Trafik işaretlerinin standart, anlam, nitelik ve nicelikleri ile diğer esasları İçişleri Bakanlığı'nın görüşü alınarak Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle gösterilir.

1- Trafik Görevlisinin İşaretleri

  1.  Trafik görevlisinin her iki kolunu veya sağ veya sol kollarından birini yere paralel olarak yana açtığı durumda; kollar doğrultusundaki araçlara geç, ön ve arka doğrultusundaki araçlara dur demektir.
  2.  Trafik görevlisinin sağ veya sol kolundan birini havaya kaldırması durumunda, bütün yönlerdeki araçlara dur demektir.
  3.  Görevli kişinin kırmızı ışığı sallaması, ışığı yönelttiği doğrultudaki karayolunu kullananlar için dur demektir.
  4.  Görevli kişinin kısa sesli tek veya fasılalı düdük işareti uyarma, uzun sesli tek veya fasılalı düdük işareti dur demektir.
  5.  Trafiği hızlandırma işareti; Trafik polisi, hızlandırmak istediği yöne sol yada sağ yanı dönük olarak, o yönde bulunan kolunu yere paralel olacak şekilde ve dirsekten kırmak suretiyle eline kadar olan kısmı yukarıya kaldırıp, tekrar yere paralel hale getirir. f- Trafiği yavaşlatma işareti; Trafik polisi, yavaşlatmak istediği yöne cephesi dönük durur ve sağ yada sol kolunu (trafiğin akış yönüne göre- omuzdan, yere paralel oluncaya kadar kaldırıp 45 derece ile 90 derece arasında seri olarak yavaş yavaş sallar.

2- Işıklı Trafik İşaretleri

  1. Kırmızı Işık: Aksini gösteren bir işaret yoksa hiçbir yöne hareket edilmez.
  2. Kırmızı - Sarı Işık: Yol trafiğe açılmak üzeredir, harekete hazırlanılır.
  3. Yeşil Işık: Yol trafiğe açıktır, aksine bir işaret yoksa durmadan geçilir.
  4. Sarı ışık: Yol trafiğe kapanmak üzeredir, emniyetle duramayacak kadar yaklaşmış olan araçlar geçebilir, diğer araçlar durmak zorundadır.
  5. Fasılalı Yanıp Sönen Sarı Işık: Uyarı anlamındadır. Bu yerin yavaş ve dikkatli geçilmesini bildirir.
  6. Fasılalı Yanıp Sönen Kırmızı Işık: Mutlak duruş yapılmasını ve gidilecek yolun açık ve müsait olduğu görüldükten sonra yeniden hareket edilmesini bildirir.
  7. Işıklı Oklar: Dönüşleri düzenler. Ok yönünde dönüş yapacak olan sürücülerin ışıklı okun yeşil yanmasını beklemelerini bildirir.

3- Yol Çizgileri

  1. Kesik Kesik Yol Çizgisi: Kurallara uymak şartıyla öndeki araç geçilebilir, şerit değiştirilebilir.
  2. Devamlı Yol Çizgisi: Bu çizgi boyunca hiçbir sebeple öndeki araç geçilemez, şerit değiştirilemez.
  3. Kesik Devamlı Yol Çizgisi: Sadece bir yönde geçme yasağı getirmiştir. Bu çizgi boyunca araca yakın olan çizginin anlamına göre hareket edilir.
  4. Yan Yana iki Devamlı Yol Çizgisi: Bu çizgi taşıt yolunu bölünmüş yol durumuna getirmiştir, ayrıca (refüj- anlamındadır. Hiçbir sebeple çizgilerin soluna geçilmez.
  5. Park Yeri Çizgileri: Araçların duracakları yerleri belirlemek amacıyla park yerlerine çizilen çizgilerdir.
  6. Yaya Geçidi Çizgileri: Yayaların karşıdan karşıya güvenle geçmelerini sağlamak amacıyla taşıt yolu üzerine çizilen çizgilerdir.
  7. Yön Okları: Özellikle kavşak yaklaşımlarında gidilecek veya dönülecek yöne göre zamanında uygun şeride girilmesini gösteren çizgilerdir.
  8. Azami Hız Sınırı: Taşıtyolu üzerine yazılan sayılar bu yol kesimindeki azami hızı gösterir.
  9. Park Yasağı Çizgileri: Park etmenin yasaklandığı kesimlerde bordür taşlarına veya kaplama üzerine çizilen çizgilerdir.

4- Diğer İşaretleme Elemanları

Diğer İşaretleme elemanları ise; kenar taşları, oto korkulukları, bordür taşları vb. gibi elemanlardır. Düz yol kesimlerinde kenar taşları arasında 50 m mesafe vardır.

KARAYOLUNDA ARAÇ SÜRME YASAĞI

1- Uyuşturucu ve keyif verici maddeleri almış olarak karayolunda araç sürmek yasaktır. Bu hükme uymayanlar derhal araç kullanmaktan men olunur ve mahkemeye sevk edilir. Mahkemece hafif para, 6 ay hafif hapis ve sürücü belgesinin iptali ile cezalandırılır.

2- Hususi otomobil sürücüleri kanlarındaki alkol miktarı en çok 0,50 promil olacak kadar alkol alarak araç kullanabilirler. Diğer araç sürücülerinin alkollü araç kullanmaları yasaktır. Bu kurallara uymayanlar, geriye doğru 5 yıl içinde birinci defa 6 ay, ikinci defada da 2 yıl süre ile sürücü belgeleri elinden alınır. para ve 15 ceza puanı ile cezalandırılır. Ayrıca bu sürücüler eğitime tabi tutulurlar. Üçüncü defa tekrarı halinde bu sürücüler, 6 ay hapsolunurlar; psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonrası 5 yıl geçtikten sonra uygun olanlara sürücü belgesi iade edilir. Uygun olmayanlara ise sürücü belgesi verilmez. Alkollü olarak ölümlü yada yaralamalı trafik kazasına neden olunması halinde ağır kusurun varlığı kabul edilir.

3- Sürücü belgesi olmayanların veya sürmeye yetkili oldukları araçlar dışındaki araçları karayolunda sürmesi yasaktır. Geçerli sürücü belgesi olmadan trafiğe çıkanlara para cezası ile birlikte ilk tespitte 1-2 ay, tekrarı halinde 2-3 ay hapis cezası verilir. 18 yaşındaki küçükler için bu ceza, aynı sürelerle çocuk ıslah evlerinde ıslah edilmek suretiyle yerine getirilir.

4- Ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu araç sürücülerinin veya bir yarar karşılığında sürücülük yapanların 24 saatlik herhangi bir süre içinde; toplam olarak 9 saatten ve devamlı olarak 5 saatten fazla araç sürmeleri yasaktır. 5 saatlik devamlı sürmeden sonra en az 30 dakika dinlenmek zorunludur.

Otobüs, kamyon ve çekici araçlarında çalışma, sürme, dinlenme sürelerinin tespit takograf cihazı ile yapılır.

Sürücü ve yolcular toplu taşıma araçlarında sigara içemez.

KARAYOLUNUN KULLANILMASI KURALLARI

Aksine bir işaret bulunmadıkça bütün sürücüler araçlarını;

1- Gidiş yönüne göre yolun en sağından sürmek,

2- Çok şeritli yollarda, yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek,

3- Şerit değiştirmeden önce, gireceği şeritteki araçların emniyetle geçmesini beklemek,

4- Trafiği aksatacak ve ya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek,

5- Gidişe ayrılan şeritlerden en soldakini sürekli olarak işgal etmemek,

6- İki yönlü dört veya daha çok şeritli yollarda, aksine bir işaret bulunmadıkça motosiklet, otomobil,minibüs, kamyonet ve otobüs dışındaki araçları sürenler, geçme ve dönme dışında, en sağ şeritten sürmek zorundadırlar.

Sürücülerin;

7- Geçme, dönme, duraklama ve park etme gibi haller dışında şerit değiştirmeleri,

8- İki şeridi birden kullanmaları,

9- Kavşaklara yaklaşırken yerleşim yerleri dışında 150 m, yerleşim yerleri içinde 30 m mesafe içinde ve kavşaklarda şerit değiştirmeleri,

10- İşaret vermeden şerit değiştirmeleri,

11- Bölünmüş yollarda, karşı yönden gelen trafik için ayrılmış yol bölümüne girmeleri,

12- Dört veya daha fazla şeritli ve iki yönlü yollarda, karşı yönden gelen trafik için ayrılan yol kısmına girmeleri,

13- İki yönlü ve üç şeritli yollarda en sol şeride girmeleri, yasaktır.

HIZ KURALLARI

Sürücüler, hızlarını;

1- Kullandıkları aracın cinsine,

2- Yük durumuna,

3- Yol durumuna,

4- Hava ve görüş durumuna,

5- Trafik durumuna, göre ayarlamak zorundadırlar.

Şehirlerarası karayollarında 90km/s, otoyollarda 120 km/s hızı geçmemek üzere, araçların hız sınırları aşağıya çıkarılmıştır.İçişleri Bakanlığı hız sınırını otomobiller için 20 km/s arttırabilir.

Azami Hız Sınırları

Araç Cinsi                   Şehir İçi                           Şehir Dışı                                 Otoyol

Otomobil                      50                             90                                   120

Otobüs                        50                             80                                   100

Minibüs                        50                             80                                    90

Kamyonet                     50                             80                                    90

Kamyon                        50                             80                                    90

Arazi Taşıtı,                  50                              70                                    80

Motosiklet                    50                              70                                    80

Tehlikeli madde

veya özel yük               30                              50                                    60

taşıyan araç

Bisiklet ve Mot.Bisiklet    30                              45

LTT, arızalı aracı

çeken araç,                  20                               20                                   -

iş makineleri

Zorunlu haller dışında şehirlerarası karayolunu kullanan motorlu araçlarda, araç cinsi gözetilmeksizin asgari hız sınırı 15 km. 'dir

Araçlara römork veya yarı römork takıldığında azami hız sınırından saatte 10 km. düşülmesi gerekir.

Tehlikeli madde taşımaya mahsus olup, boş olarak trafiğe çıkarılan araçlar, kendi sınıflarına giren araçlara ait hızla sürülebilirler. Servis (ayak- freni bozuk olan araçları çeken araçlar, saatte 15 km. den fazla hızla sürülemezler.

Sürücüler:

1- Kavşaklarla yaklaşırken,

2- Dönemeçlere girerken,

3- Tepe üstlerine yaklaşırken,

4- Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken,

5- Devamlı dönemeçli yollarda ilerlerken,

6- Demiryolu geçitlerine yaklaşırken,

7- Tünellere yaklaşırken,

8- Dar köprü ve menfezlere yaklaşırken,

9- Yapım, bakım ve onarım çalışmaları yapılan yol kesimlerine yaklaşırken Hızlarını azaltmak zorundadırlar.

Aksine bir karar veya işaret yok ise, azami hız sınırı %10' a kadar aşılabilir. Öndeki aracı geçme sırasında geçme şartlarının mecbur  kılması nedeniyle hız sınırı aşılabilir, bir suç oluşturmaz.

Hız sınırlarını % 30'dan fazla aşan sürücülerden, suçun işlendiği tarihten geriye doğru 1 yıl içerisinde aynı kuralı 5 defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri 1 yıl süre ile geri alınır. Bu süre süre sonunda psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçilerek sürücü belgesi almasına mani olmadığı anlaşılanların belgeleri iade edilir.

Hız sınırlarının aşılıp aşılmadığını, tespit etmekte kullanılan cihazların yerini tespit veya cihazları bulunduranlar hafif para cezası ve 4 aydan 6 aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılır, cihazlarına el konulur.

TAKİP MESAFESİ

Sürücüler, önlerinde giden araçları, kendi araçlarının km. cinsinden saatteki hızının en az yarısı kadar metre mesafesinden takip etmek zorundadırlar. Örneğin, 90 km./s hızla giden bir aracın öndeki aracı takip mesafesi 45m. dir.

Takip mesafesi aynı zamanda, takip eden aracın 2 saniyede kat edeceği yol uzunluğu kadardır. Bu sürenin tespitinde, 88-89 yöntemi kullanılır.  (Bu sayılar aralıksız söylendiğinde aradan iki saniye geçmektedir.-

Kol ve grup halinde araç kullananlar, araçları arasında diğer araçların güvenle gidebilecekleri açıklıklar bulundurmak zorundadırlar. Bu açıklıkların ölçüsü takip mesafesinden az olamaz.

Tehlikeli madde taşıyan araç sürücüleri, yerleşim yerleri dışında diğer araçları 50 m. den daha yakın takip edemezler

GEÇME

Öndeki Aracı Geçmenin Yasak Olduğu Yerler:

1- Geçmenin trafik işareti ile yasaklandığı yerler,

2- Görüş yetersizliği olan tepe üstlerine, dönemeçlere yaklaşırken,

3- Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken,

4- Kavşaklarda ve buralara yaklaşırken,

5- Demiryolu geçitlerinde ve buralara yaklaşırken,

6- İki yönlü iki şeritli köprü ve tünellerde.

Öndeki aracı geçecek sürücülerin;

1- Arkadan gelen bir başka sürücünün kendisini geçmeye başlamamış olmasına,

2- Geçilecek olan aracın bir başka aracı geçip geçmediğine,

3- Geçme için kullanılacak şeridin yeteri kadar ilerisinin görüşe açık ve boş olmasına,

4- Geçişin, geçilen araç için büyük bir güçlük doğurmamasına,

5- Araçların hız farkları ve uzunlukları itibariyle geçiş için yeterli mesafenin bulunup bulunmadığına,

dikkat etmeleri zorunludur.

1- Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır.

2- Sol dönüş işareti verilir, geçilecek araç sürücüsü gündüz korna ile, gece seleltör ile uyarılır.

3- Geçilecek araca takip mesafesi kadar mesafe önce sol şeride geçilir.

4- Geçilen araç, geriyi görme aynasından görülünceye kadar geçiş şeridinde gidilir.

5- Sağ dönüş işareti verildikten sonra sağ şeride girilerek geçiş tamamlanır.

Ancak;

1- Sola dönüş yapmak için yolun soluna yanaşan aracın,

2- Yolu ortasından giden tramvayların,

3-  Görev gereği yolun sonunda duran geçiş üstünlüğüne sahip araçların, sağından geçilebilir. Gidişe ayrılmış yol bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartı ile bir şeritteki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan hızlı gitmesi geçme sayılmaz

ARKADAKİ ARACA YOL VERME

Geçilen araç sürücüsü, kendisini geçmek isteyen araçların işaretini alınca:

1- İki yönlü, iki şeritli yollarda taşıt yolunun sağ kenarına yakın gitmek,

2- Dörtten fazla şeritli ve bölünmüş yollarda bulunduğu şeridi izlemek,

3- Hızını artırmamak,

4- Dar taşıt yollarında, trafiğin yoğun olduğu karayollarında yavaş gitmek sebebiyle kendilerini geçmek isteyen araçlara geçme kolaylığı sağlamak, gerekirse yavaşlamak veya durmak zorundadır.

Sürücülerin arkadaki araca dönüş ışıklarıyla geç işareti vermeleri yasaktır.

Geçilen araç sürücülerinin, kendilerini geçmek isteyen sürücülere karşı yol vermemeleri, hız arttırmaları ve sola dönüşe geçmeleri yasaktır.

ARAÇLARIN MANEVRALARI (DÖNÜŞLER)

1- Sağa Dönüş

  1. Dönüş işareti verilir.
  2. Sağ şeride veya işaretle dönüş izni verilen şeride girilir.
  3. Hız azaltılır.
  4. Dar bir kavisle dönülür.
  5. Dönüş sırasında ilk geçiş hakkı, karşıya geçen yayalara, varsa bisiklet yolundaki bisikletlilere verilir.

2- Sola Dönüş

  1. Dönüş işareti verilir.
  2. Yolun gidişe ayrılan kısmının soluna yanaşılır.
  3. Hız azaltılır.
  4. Dönüşe başlamadan önce sağdan ve karşıdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkı verilir.
  5. Geniş kavisle dönülür.
  6. Dönüş sırasında ilk geçiş hakkı, karşıya geçen yayalara varsa bisiklet yolundaki bisikletlilere verilir.
  7. Girilen yol çok şeritli ise, en sağ şerit dışında uygun bir şeride girilir.

3- Dönel Kavşaklarda Dönüş

  1. Dönüş işareti verilir.
  2. Hız azaltılır.
  3. Sol veya geriye dönülecekse, orta adaya yakın şeritten kavşağa girilir.
  4. Sağa dönülecekse orta adaya uzak şeritten kavşağa girilir
  5. Girilecek yola yaklaşıldığında sağa dönüş işaretiyle birlikte sağa yaklaşarak dönel kavşaktan çıkılır.
  6. Dönel kavşakta geriye dönülecekse, girilecek yola yaklaşıncaya kadar bulunulan şerşt muhafaza edilir.

4- Geri Gitme ve Geri Dönüşler

Sürücülerin:

  1. Bağlantı yolları, oto yollar ve tek yönlü yollarda (duraklama ve park manevrası dışında), dar taşıt yollarında geri gitme ve geri dönmeleri,
  2. Manevra dışında geriye giderken şerit değiştirmeleri,
  3. Trafiği yoğun olan yollarda geriye dönmeleri yasaktır.

Dönüş sırasında araç sürücüleri, yaya ve bisikletliler için yeşil ışık yanmakta iken, yaya ve bisiklet yolundan geçen yoksa veya yayalar uzakta iseler, ilk geçiş hakkını engellememek şartıyla dönüşlerine devam edebilirler.

Dönüşlerde, gidilen ve durulan şeridi değiştirmelerde sürücülerin niyetlerini önceden ve uygun bir zamanda ve mesafede, dönüş işareti vererek belirtmeleri, işaretlerini manevra süresince sürdürmeleri mecburidir. İşaret verildiği anda aniden şerit değiştirmek yasaktır.

Kamyon, otobüs, çekici, römork ve yarı römork takılı bir aracın geri manevrası sürücünün görüşüne açık alanda emniyetle yapılmıyor ise sürücü, aracın arkasında bir gözcü bulundurmak zorundadır.

Kamu hizmeti yolcu taşıtlarının duraklara giriş ve çıkışlarını kolaylaştırmak üzere gerekli hallerde ilerleyen ve bulundukları yarden çıkacak veya şerit değiştirecek olan araç sürücüleri, manevralarını değiştirmek zorundadırlar.

KAVŞAKLARDA İLK GEÇİŞ HAKKI KURALLARI

Kavşağa yaklaşan sürücüler, kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar.

Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda;

1- Bütün sürücüler, geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara,

2- Doğru geçmekte olan tramvaylara,

3- Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücüler, bu yoldan geçen araçlara,

4- Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan gelen araçlara,

5- Tali yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara,

6- Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel  kavşak içindeki araçlara,

7- Bir iz veya mülkten (geçiş yolundan) karayoluna çıkan sürücüler karayolundan gelen araçlara,

8- Dönüş yapan sürücüler, doğru geçmekte olan araçlara,

Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı olduğu işaretlerle belirtilmemiş ise;

9- Motorsuz araç sürücüleri, motorlu araçlara,

10- Lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi sürücüleri, diğer motorlu araçlara,

11- Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca,

Kavşağa gelen sürücüler, kavşak giriş ve çıkışlarında kurallara uygun olarak karşıya geçen yayalara, geçiş hakkını vermek zorundadırlar.

Işıklı trafik işaretleri izin verse bile trafik akımı, kendisini kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacak ise, sürücünün kavşağa girmeleri yasaktır.

Sürücünün kavşakta gereksiz olarak yavaşlamaları, durmaları, araçtan inmeleri veya araçlarının motorlarını durdurmaları yasaktır.

GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ

Görev sırasında belirli araç sürücülerinin, can ve mal güvenliğin tehlikeye sokmamak şartıyla trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmalarına geçiş üstünlüğü denir.

Geçiş Üstünlüğüne Sahip Araçlar:

1-Yaralı ve acil hastaların taşınması ve bunlara ilk ve acil yardım yapılması için kullanılan cankurtaran ve özel amaçlı taşıtlarla, yaralı ve acil hasta taşıyan diğer araçlar, (Mavi-kımızı veya mavi tepe lambası)

2- İtfaiye araçları ile benzeri acil müdahale araçları, (kırmızı tepe lambası)

3- Sanık veya suçluları takip  eden veya genel güvenlik ve asayiş için olay yerine giden zabıta araçları, (Mavi-kımızı veya mavi tepe lambası)

4- Trafik güvenliğini koruma veya trafik kazasına el koyma amacı ile olay veya kaza yerine giden trafik hizmetlerine ait araçlar, (Mavi-kımızı veya mavi tepe lambası)

5- Yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşa ait kar ve buz mücadelesi çalışmalarında görevli araçlar, (Mavi tepe lambası)

6- Sadece alarm sırasında olmak üzere sivil savunma hizmetlerine ait araçlar, (Kırmızı tepe lambası)

7- Hizmetin devamı süresince koruma araçları ile korunan araçlar. (Mavi tepe lambası)

Bu araçlar birbirleriyle karşılaşmalarında, geçiş üstünlüğü hakkı ile kavşaklarda ilk geçiş hakkını, yazılış sırasına göre kullanırlar.

Geçiş üstünlüğüne sahip bir aracın duyulur veya görülür işaretini alan  araç sürücüleri, bu araçların kolayca ilerlemelerini sağlamak için taşıtyolu üzerinde yer açmak, gerekiyorsa durmak ve bu araçlar tarafından tamamen geçilinceye kadar beklemek zorundadırlar. Bir kavşakta iken böyle bir işaret alan araç sürücüleri, derhal kavşağı boşaltmak ve gerekiyorsa emniyetli bir mesafe uzaklaştıktan sonra geçişi engellemeyecek şekilde durmak ve bu araçlar tamamen geçinceye kadar beklemek zorundadır.

Cankurtaran dışında, yaralı ve acil hasta taşıyan ve geçiş üstünlüğüne sahip oldukları ayrım işaretiyle belirlenmemiş olan araçlar geçiş üstünlüğü hakkını, gereksiz olmamak şartı ile kendilerine taşıt yolu üzerinde yer açılmasını sağlamak üzere yeterli şekilde ses cihazlarını ve ışık işaretlerini kullanarak, gerektiğinde el ve kol işareti yaparak, karayolunu kullananları uyarmak suretiyle kullanılır.

Karayolu yapısı ile kentsel yapının yapım, onarım, bakım ve işletilmesi ve karayolunun temizlenmesinde kullanılan araçlar, kurtarıcı araçlar, ağırlık ve boyutları bakımından özel izinle karayoluna çıkan ve bunlara eskortluk eden araçların üstlerinde sarı renkli uyarı işareti bulunur. Bu işaret geçiş üstünlüğü hakkı vermez. Sarı renkli ışıklı uyarı işareti sadece bu araçların kendilerini belli etmeleri, tehlikesizce sürülmeleri ve karayolunu kullananların uyarılması amacı ile kullanılır.

GELEN TRAFİKLE KARŞILAŞMA HALİNDE GEÇİŞ KOLAYLIĞI SAĞLAMA KURALLARI

Araç sürücüleri;

  1. İki yönlü trafiğin kullanıldığı yollarda; karşı yönden gelen araçların hareketini zorlaştıran bir durum varsa, geçişi kolaylaştırmak için yer ayırmak, aracını sağ kenara yanaştırmak, gerekli hallerde sağa yanaşıp durmak,
  2. Tehlikeli eğimli yollarda karşılaşma hallerinde; çıkan araç için geçiş güç veya mümkün değilse, güvenli geçişi sağlamak üzere, inen araçlar, varsa önceden sığınma cebine girmek, sığınma cebi yoksa sağ tarafa yanaşıp durmak, çıkan araç için manevra imkanı bulunmadığının açıkça anlaşılması halinde de geri gitmek,
  3. Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde aksini gösteren bir trafik işareti yoksa;

1- Motorsuz araçları sürenler motorlu araçlara,

2- Otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, LTT, iş makinelerini sürenler yazılış sırasına göre kendisinden önceliklere, geçiş hakkı vermek suretiyle geçiş kolaylığı sağlamak zorundadırlar

DURMA - DURAKLAMA PARKETME KURALLARI

Durma

Araçların; görevli kişilerce, verilen dur emrinde, sesli, işaretli dur emrinde veya kırmızı ışıkta işaret levhalarına uyularak veya önündeki araçların durması ve arıza halleri gibi her türlü trafik mecburiyeti nedeni ile durdurulması halleri "Durma" dır.

Gereksiz olarak trafiği aksatacak, engelleyecek ve tehlikeye düşürecek şekilde araçların durdurulması yasaktır.

Duraklama

Durma halleri dışında yolcu indirip bindirmek, yük yüklemek veya boşaltmak veya beklemek amacı ile araçların kısa süreler içinde durdurulması "Duraklama" dır.

Duraklama, bekleme amacıyla yapılıyorsa, bunun süresi en çok 5 dakikadır. Bu sürenin geçirilmesi parketme sayılır.

Duraklamada Alınacak Tedbirler

1- En uygun yerin seçilmesi,

2- Bulunulan şeritte en az yer işgal edilmesi,

3- Varsa banketten yararlanılması,

4- Duraklama amacı uzun süre beklemeyi gerektiriyor ise, park etmede alınacak önlemlerin alınması, gerekli hallerde park ışıklarının yakılması,

5- Diğer araçların geçişini ve yayaların yürümesini zorlaştırmayacak, yüklerin boşaltılması veya yüklenmesi sırasında başkalarına zarar vermeyecek, karayolu yapısını bozmayacak ve kirletmeyecek şekilde tedbirler alınması zorunludur.

Duraklamanın Yasak Olduğu Yerler:

1- Duraklamanın yasak olduğu trafik işaretleriyle belirtilmiş olduğu yerlerde,

2- Sol şeritte,

3- Yaya, okul ve demiryolu geçitlerinde,

4- Kavşaklarda, tünellerde, rampalarda, köprülerde, bağlantı yollarında ve buralara yerleşim yerleri içinde 5m., yerleşim yerleri dışında 100 m. mesafe içinde,

5- Görüşün yeterli olmadığı tepe üstlerine yakın yerlerde, dönemeçlerde,

6- Otobüs, tramvay ve taksi duraklarında7- Duraklayan veya park eden araçların yol tarafındaki yanında,

8- İşaret levhalarına yaklaşım yönünde, yerleşim yerleri içinde 15 m., yerleşim yerleri dışında 10 m. mesafede,

9- Yerleşim yerleri dışındaki karayollarında taşıt yolu üzerinde (zorunlu haller hariç),

duraklamak yasaktır.

İndirme - Bindirme Kuralları:

Araç sürücülerinin;

1- Yolcularını aracın sol tarafından indirip-bindirmesi,

2- Araç durmadan kapı açması,

3- Kapıların kapanmasını beklemeden hareket etmesi, yasaktır.

Parketme:

Parketme, araçların durma ve duraklama halleri dışında, genelde uzun süreli olarak bekletilmek üzere bırakılmasıdır. Aracın çalışır durumda olması veya içinde insan bulunması parketme amacını değiştirmez.

Parketmede Alınacak Tedbirler:

1- El freni ile tespit edilir,

2- Motor durdurulur, eğimli yollarda inişte geri, yokuşta birinci vitese takılır ve ön tekerlekler sağa çevrilir.

3- Eğimli yoldaki araç; kamyon, çekici veya otobüs ise, her iki arka tekerleğinin, ayrıca römorklarının ve birden fazla ise, her bir römorkun arka tekerleklerinin inişte ön, çıkışta arka taraflarına niteliklerine uygun takoz konulur.

4- Aracın terkedilmesi halinde; camlar kapatılarak, kapılar kilitlenir.

Parketmenin Yasak Olduğu Yerler ve Haller:

1- Duraklamanın yasak olduğu yerlerde,

2- Parkatmenin trafik işaretleri ile yasaklandığı yerlerde,

3- Geçiş yolları önünde ve üzerinde,

4- Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden 5 m. mesafesi içinde,

5- Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirten levhalara her iki yönden 15 m. mesafe içinde, 6- Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayollarında, ortadaki taşıt yolunda ve üç veya daha fazla şeritli yollarda, aksine bir işaret bulunmadıkça gidişe ayrılmış en sağ şerit dışındaki şeritlerde,

7- Parketmiş araçların çıkışına engel olacak şekilde,

8- Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışlarının yapıldığı yerleri belirten işaret levhalarına 15 m. mesafe içinde,

9- Kamunun yararlandığı park, bahçe, garaj, sinema, fabrika, atölye, işhanı, okul , hastane vb. tesis ve işyerlerinin giriş ve çıkış kapılarına her iki yönde 5 m. mesafe içinde

10- Park için ayrılmamış veya trafik işaretleriyle belirlenmemiş alt ve üst geçitler ile köprüler üzerinde veya bunlara 10 m. mesafe içinde

11- Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara trafik komisyonları kararları ile ayrılmış olan ve bir işaretle belirlenmiş bulunan park yerlerinde ( izin verilen araçlar hariç),

12- Zorunlu haller dışında yerleşim yerleri dışındaki karayollarında, taşıtyolu üzerinde,

13- işaret levhalarında gösterilen parketme süresi veya zamanı dışında.

14- Yaya yollarında,

15- Parketme için ayrılmış olan yerlerde belirlenmiş şekle aykırı olarak veya süre dışında,

16- Belirli süreler için ücret ödenerek parketme izni verilen ve bu amaçla özel cihaz bulunduran yerlerde ücret ödemeden parketme halinde veya süresi dışında,

17- Yayaların geçişine engel olmayacak şekilde ayrılmış, işaretle belirlenmiş ve il ilçe trafik komisyonunca karara bağlanmış olmak şartıyla, geniş ve uygun durumdaki yaya yollarında bulunan park yerleri dışındaki yaya yollarında,

Yasaklanmış yerlerde ve hallerde parkedilen araçlar yetkililerce kaldırılır.

Araçların yetkililerce kaldırılıp götürülmesi dolayısıyla yapılmış olan bütün masrafları, aracın sürücüsü veya sahibi ödemek zorundadır.

Sürücüler duraklanan veya park edilen yerden çıkarken yoldan geçen araçlara geçiş kolaylığı sağladıktan sonra manevraya başlamak zorundadır. Duraklanan veya park edilen yerden çıkarken kamu hizmetleri yapan yolcu taşıtlarının duraklara giriş ve çıkışlarını kolaylaştırmak için manevra geciktirilir.

Bir trafik işareti ile izin verilmiş olması, duraklama ve arızalanma halleri dışında, yerleşim birimleri içindeki karayollarında; kamyon, çekici, otobüs veya bunların römorkları, lastik tekerlekli traktörler ile her türlü iş makinelerinin bulundurulmaları ve parkedilmeleri yasaktır. Köy kasaba gibi küçük yerleşim birimleri bu hükmün dışındadır.

ARAÇLARIN IŞIKLARI

Araçlar geceleri veya sis, kar şiddetli yağmur ve yeterli derecede aydınlatılmamış tünel gibi görüşün yetersiz olduğu yer, zaman ve hallerde ışıklarını yakmak zorundadır.

Uzağı Gösteren Işıklar:

1-     Yerleşim birimleri dışındaki karayollarında geceleri seyrederken,

2-     Yeterince aydınlatılmamış tünellere girerken,

3-     Benzeri yer ve hallerde,

Sürücüler, geceleri, yakın ilerisi görülmeyen kavşak,dönemeç ve tepe üstlerine yaklaşırken, yakın ve uzağı gösteren ışıkları ardı ardına ve sıra ile yakarak gelişlerini haber vermek zorundadır.

Yakını Gösteren Işıklar:

1-     Karşılaşmalarda,

2-     Aydınlatmanın yeterli olduğu yerlerde,

3-     Öndeki aracı takip ederken,

4-     Gece bir aracı geçerken yan yana gelinceye kadar,

5-     Gündüz görüşü azaltan sisli,yağışlı ve benzeri havalarda kullanılır.

Kuyruk ışıklarının uzağı veya yakını gösteren ışıklar veya sis ışıkları ile birlikte kullanılması zorunludur.

Kısa farlar 25 m., uzun farlar 100 m. aydınlatacak şekilde ayarlı olacaktır. 

Işıkların Kullanılmasında Yasaklar

1-     Sis ışıklarının; sisli,karlı ve sağanak yağmurlu havalar dışında ve diğer farlarla birlikte yakılması,

2-     Dönüş ışıklarının "geç" anlamında kullanılması,

3-     Karşılaşmalarda ışıkların söndürülmesi,

4-     Öndeki aracı geçişlerde uyarı için çok kısa süre dışında uzağı gösteren ışıkların yakılması,

5-     Yönetmelikte belirlenen esaslara aykırı nitelikte ışık takılması ve kullanılması

6-     Sadece park lambaları veya sis ışıkları ile seyredilmesi,

Yasaktır.

Reflektör: Araçların arkasında en az  20 cm büyüklüğünde, römork veya yarı römorklarda bir kenarı 15 cm eşkenar üçgen şeklinde ve içi dolu olacaktır

ARIZALI ARAÇLAR

İşaretlenmesi

Bozulan araçların durumuna göre:

1- Araçların park ışıkları yakılmadığı, yakılamadığı ve yakılması halinde bile, diğer araç sürücüleri tarafından 150 m. mesafeden açıkça görülmediği takdirde, bozulan aracın ön ve arkasına uygun yerlere, diğer araç sürücülerinin 150 m. mesafeden açıkça görebilecekleri şekilde birer kırmızı reflektör veya kırmızı ışıklı cihaz konulması,

2- Dönemeç veya tepe üstü gibi yerlerde, kırmızı renkteki yansıtıcının veya kırmızı ışıklı cihazın, araçtan en az 30 m. uzaklığa, diğer araç sürücülerinin en az 150 m. mesafeden görebilecekleri yer ve şekilde yerleştirilmesi,

3- Otobüs, kamyon ve çekicilerin arızalanması halinde, normal hava şartlarında en az 150 m. den net olarak görülebilecek şekilde 150 x 25 cm. ebadında engel işaretinin konulması  mecburidir.

Bozulan araç tehlikeli madde taşıyor ise, her durumda kırmızı ışıklı cihaz kullanılacak ve devamlı şekilde başında beklemek suretiyle gözetim altında tutulacaktır.

Çekilen Aracın:

1- Ağırlığı, çeken aracın taşıması sınırından fazla ağır olmayacaktır.

2- Sürücünün yönetiminde olacaktır.

3- Işık donanımı bozuk ise, arkasına gündüz 20 x 20 cm. ebadında kırmızı bez, gece kırmızı ışık veya reflektör konur.

Çeken ve Çekilen Araçlarla İlgili Şartlar:

1- Her iki araç boş olacak, yolcu taşınmayacak,

2- İki aracın bağlantısı çelik çubuk, çelik halat veya zincirlerle yapılacak,

3- İki araç arasındaki mesafe 5 m. yi geçmeyecek. Bu açıklık 2,5 m. yi geçtiği takdirde, bağlantının orta kısmına gündüz kırmızı yansıtıcı veya bez, gece kırmızı ışık veya yansıtıcı konacaktır.

4- Çekilen aracın freni bozuk ise, çeken araç ile arasındaki açıklık 1 m. den fazla olmayacak, bağlantı, iki aracın birbirlerine yaklaşmalarını önleyecek şekilde (çeki demiri) yapılmış olacak.

5- Çeken araç, freni bozuk aracı çekerken 15 km/s. hızdan, diğer hallerde 20 km/s. hızdan fazla hızla sürülmeyecektir.

6- Kendi kendine hareket gücü olmayan römork ve benzeri arızalı araçlar ile başka bir araçla çekilemeyecek durumda olan arızalı araçlar, yalnız kurtarıcı araçlarla çekilecektir.

TEDBİRSİZ VE SAYGISIZ ARAÇ SÜRME

Araç sürücülerinin:

1- Su, çamur ve benzerlerini sıçratarak, atarak, dökerek,

2- Korkutarak veya şaşırtarak,

3- Sigara külü izmaritlerini veya başka şeyleri yola atıp dökerek,

4- Özel amaçlarla keyfi veya kasıtlı davranışlarda bulunmak suretiyle yaya ve taşıt trafiğinin seyir emniyetini ihlal ederek veya tehlikeye düşürerek,

5- Seyir halinde sürücülerin cep ve araç telefonu ile benzeri haberleşme cihazlarını kullanması,

Tedbirsiz ve saygısız davranışlarda bulunarak araç sürmeleri yasaktır.arı (dörtlü ikaz) lambaları varsa bunlar yakılır Taşıtlara monte edilecek özel setlerle cep veya araç telefonları ele alınmadan kullanım imkanı sağlandığında, sürücü zorunlu hallerde telefon görüşmesi yapabilecektir.

SES, MÜZİK, GÖRÜNTÜ VE HABERLEŞME CİHAZLARI

Uyarı İşareti Olarak Kullanılan Ses Cihazlarının:

1- Yakın ilerisi görülmeyen kavşak, dönemeç ve tepe üstü gibi yerlere yaklaşırken gelişini haber verme, yol trafik durumunun gereğine göre, karayolunu kullananları uyarma ve geçme halleri dışında kullanılması,

2- Kamunun rahat ve huzurunu bozacak şekilde gereksiz veya gereğinden fazla uzun ve ayarsız olarak seslendirilmesi,

3- Geçiş üstünlüğüne sahip araçlarda bulundurulması gerekenlerin diğer araçlara takılarak kullanılması, yasaktır

Görüntü cihazlarının, kamu hizmeti yolcu taşımacılığı yapan yapan araçlara takılması ve kullanılması yasaktır.

Pikap, Teyp ve Benzeri Cihazlar:

1- Dolmuş otomobilleriyle kamu hizmeti taşıması yapan minibüslerde bulunmayacaktır.

2- Otobüslerde, sürücünün kullanamayacağı bir uzaklıkta bulunabilecektir.

Hoparlörler:

1- Trafik tescil kuruluşlarından izin alındıktan sonra takılabilecektir.

OKUL TAŞITLARI

1- Okul taşıtı sürücüleri öğrenci indirme- bindirme yaptıkları sırada aracın arkasındaki "DUR" işaretinin ışığını yakmak; diğer araç sürücülerinin de bu ışık yandığı sürece durması,

2- Okul taşıtlarında araç içi düzenini sağlama, araç iniş ve binişlerde öğrencilere öğrencilere yardımcı olmak üzere rehber öğretmen veya kişi bulundurulması, zorunludur.

Okul taşıtlarında öğrencilerin kolayca yetişebileceği camlar ve pencereler sabit olacaktır.

Araçların Azami Ağırlıkları:

Dingil ağırlıkları

-Tahriksiz tek dingilde.................................................................10 ton

-Tahrikli tek dingilde...................................................................11,5 ton

İki dingilli aks gruplarında

-Motorlu Araçlarda

-Dingiller arası mesafe 1 m. den az ise........................................... .11,5  ton

-Dingiller arası mesafe 1 m. ile 1,3 m. arası ise..................................16 ton

-Dingiller arası mesafe 1,3 m. ile 1,8 m. arası ise...............................18 ton

-Römork ve Yarı Römorklarda

-Dingiller arası mesafe 1 m. den az ise.............................................11ton

-Dingiller arası mesafe 1 m. ile 1,3 m. arası ise..................................16 ton

-Dingiller arası mesafe 1,3 m. ile 1,8 m. arası ise...............................18 ton

-Dingiller arası mesafe 1,8 m. den büyük ise.....................................18 ton

Üç dingili aks guruplarında

-Dingiller arası mesafe 1,3 m. den az ise.........................................21 ton

-Dingiller arası mesafe 1,3 m. ile 1,4 m. arası ise...............................24 ton

Toplam ağırlıklar

-İki dingilli motorlu araçlarda..........................................................18 ton

-Üç dingilli motorlu araçlarda..........................................................25 ton

-Üç dingilli yarı römorklu araçlarla mafsallı otobüslerde.........................28 ton

-Dört dingilli motorlu araçlarda........................................................32 ton

-Dört dingilli römorklu ve yarı römorklu araçlarda................................36  ton

-Dört dingilli römorklu araçlarda yarı römork dingil grubu

ağırlığı 20 ton olan araçlarda..........................................................38 ton

-Beş veya daha çok dingilli yarı römorklu veya

römorklu katarlarda.......................................................................40 ton

-Konteynır taşıyan yarı römorklu araçlarda.........................................44  ton

YÜKLEME KURALLARI

Araçlara, taşıma sınırı üstünde yolcu ve yük alınması, taşıma sınırı aşılsın veya aşınmasın, dingil ağırlıklarını aşacak şekilde yük yüklenmesi yasaktır.

Ağırlık ve boyutları bakımından özelliği olan özel yüklerin karayolu ile taşınması için Karayolları Genel Müdürlüğü'nden özel izin almak zorunludur.

Araçların ağırlık kontrolleri Karayolları Genel Müdürlüğü'nce yapılır.

Radyoaktif maddelerin yüklenmesi, boşaltılması ve taşınabilmesi için Atom Enerjisi Komisyonu'ndan izin alınması zorunludur.

Yükleme Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar:

1- Yükün, karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, akacak, kayacak, gürültü çıkaracak şekilde yüklenmesi,

2- Dengeyi bozacak, yolda bir şeye takılacak ve sivri çıkıntılar oluşturacak şekilde yüklenmesi,

3- Görüşe engel olacak, aracın sürme güvenliğini bozacak ve tescil plakalarını, ayırım işaretlerini, fren ve dönüş ışıklarıyla yansıtıcıları örtecek şekilde yüklenmesi,

4- Aracın boyunu önden 1 m.den, arkadan 2 m.den fazla aşacak şekilde yüklenmesi,

5- Kasanın sağ ve sol yanlarından taşacak şekilde yüklenmesi,

6- Çamurluk, basamak, kasa kenarı, sürücü mahallinin veya araç üstü, bagaj merdiveni gibi dış kısımlarda ve yük üzerinde yolcu taşınması, yasaktır.

Yük Taşınmak için Yapılmış Araçlarda, Gerekli Hallerde:

1- Uygun oturma yerlerinin yapılmış, kasa kenarlarının kapalı ve üzerinin örtülü olması şartıyla, taşıma sınırının her tonu için 2 yolcu taşınabilir.

2- Kısa mesafelerde işçi taşınmasında kullanılacaklar için, kasa kapaklarının kapalı ve karoser zeminden itibaren en az 120 cm. yüksekliğinde elle tutulacak sağlam bir korkuluğun bulunması şartı ile taşıma sınırının her tonu için ayakta 2 yolcu (işçi) taşınabilir.

3- Tarım ürünlerinin toplanması, yüklenmesi veya boşaltılması amacıyla lastik tekerlekli traktörlerin römork veya yarı römorklarında oturmaları şartıyla, taşıma sınırının her tonu için en çok 3 kişi taşınabilir.

4- Yükle yolcu bir arada taşınırken yükler sağlam olarak yerleştirilmiş ve bağlanmış olmalı, kasanın yan ve arka kapakları kapalı olmalı, yolcular kasa içinde ayrı bir yere oturtulmalıdır.

TEHLİKELİ MADDELERİN TAŞINMASI

Fiziksel ve kimyasal yapı ve nitelikleri bakımından patlayıcı, parlayıcı, yanıcı, yakıcı, kendi kendine tutuşucu veya kolayca ateş alıcı, zehirli veya radyoaktif maddeler ile bunların benzerleri Tehlikeli Madde sayılır.

1- Tehlikeli maddelerin yüklenmesi ve boşaltılması sırasında bulundukları yere 30 m. mesafe içinde, sigara ve benzerleri içilmeyecek, kibrit, çakmak, aydınlatma cihazı ve benzerleri gibi alev ve kıvılcım çıkaran şeyler kullanılmayacak.

2- Tehlikeli madde taşıyan araçların içine 6 voltu geçmeyen pilli fener dışındaki aydınlatma cihazları ile girilmeyecektir.

3- Bu araçlarda iki adet 6 kg. kapasiteli yangın söndürme cihazı bulundurulacaktır.

4- Araca başka yük alınmayacak, mal sahibi veya hizmetliden başka yolcu bindirilmeyecektir.

5- Park etme ve duraklama halinde araç, bir görevlinin gözetimi altında olacaktır.

6- Bu araçları sürenler, yerleşim yerleri dışındaki karayolunda, diğer araçları en az 50 m. mesafeden takip edeceklerdir.

7- Duraklama hallerinde diğer araçlarla aralarında 20 m. mesafe bulunduracaklardır

OTOYOL KURALLARI

1- Otoyola girerken "Hızlanma Şeridi"nden yararlanılarak, yoldaki  trafiğin akış hızına uyum sağlandıktan sonra hızlanma şeridinin sonundan otoyol bandına girmek zorunludur.

2- Otoyolda duraklamak, parketmek gibi geri gitmek ve geriye dönmek yasaktır.

3- Kaza ve arıza gibi zorunlu hallerde taşıtın emniyet şeridine alınarak işaretlenmesi gerekir. Emniyet şeridinde seyretmek yasaktır.

4- Otoyoldan çıkarken de "Yavaşlama Şeridi"ne şeridin başından girmek bu şerit boyunca hız azaltmak zorunludur.

Otoyolda seyrederken, altına inilmemesi gereken hız sınırına mecburi asgari hız denir.

SÜRÜCÜ VE YOLCULARIN KORUYUCU TERTİBAT KULLANMALARI

1- Otomobil ve tescilde otomobil gibi işlem gören arazi taşıtlarında ve minibüslerde emniyet kemeri bulundurulması ve kullanılması zorunludur. Söz konusu bu araçların ön koltuklarında 10 yaşından küçük çocukların taşınması yasaktır.

2- Motosiklet ve motorlu bisiklet sürücülerinin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcularının ise koruma başlığı kullanmaları zorunludur.

YAVAŞ SÜRME VE YAVAŞLAMA YASAĞI

Sürücülerin zorunlu bir neden olmadıkça:

1- Diğer araçların ilerleyişine engel olacak şekilde yavaş sürmeleri,

2- Belirlenen hız sınırlarının çok altında ve trafiğinin akışına engel olacak şekilde sürmeleri,

3- Başkalarını rahatsız edecek veya tehlikeye sokacak şekilde gereksiz ve ani yavaşlamaları, yasaktır.

BİSİKLET,MOTORLU BİSİKLET ve MOTOSİKLET SÜRÜCÜLERİ İLE İLGİLİ KURALLAR

1- Bu araçların yaya yollarında sürülmesi yasaktır.Ayrı bir bisiklet yolu olduğu halde, bisiklet ve motorlu bisikletlerin taşıt yollarında sürülmesi yasaktır.

2- İkiden fazlasının taşıt yolunun bir şeridinde yan yana sürülmesi yasaktır.

3- Sürücü arkasında yeterli bir oturma yeri olmadıkça başka kişilerin taşınması yasaktır.

4- Bir kişiden fazlasının taşınması yasaktır.

5- Bu araçların sürülmesi sırasında elde bagaj, paket ve benzerlerinin taşınması yasaktır.

6- Bisiklet sürenlerin en az bir elleri, motorlu bisiklet sürenlerin manevra için işaret vermeleri halleri dışında iki elleri ve motosiklet sürenlerin devamlı iki elleriyle taşıtlarını sürmeleri zorunludur.

YAYALARLA İLGİLİ KURALLAR

1- Yayalar yaya yolu, banket veya alan varsa, buralardan yürümek zorundadırlar.

2- Her iki tarafında banket bulunan veya bulunmayan ve kullanılır durumda olan veya olmayan yollarda, yayalar kendi gidiş yönlerine göre sol banketten veya sol kenardan yürümek zorundadırlar.

3- Taşıt yolunu karşı tarafına geçmek isteyen yayalar, yaya ve okul geçitlerinden veya kavşaklardan geçmek zorundadırlar. 100 m. yakınında bu gibi yerler yoksa, gelen taşıtların hızını kontrol ederek en kısa doğrultuda karşıya geçebilirler.

4- Beyaz baston taşıyan, kolunda üç siyah yuvarlaklı sarı bant bulunan bir yayanın veya bir köpek yardımıyla yürüyen özürlü kişilerin taşıt yolu üzerinde bulunmaları halinde bütün sürücülerin yavaşlamaları, gerektiğinde durarak yardımcı olmaları zorunludur.

5- Yaya ve okul geçitlerinden geçerken geçidin sağ bölümünden yürümek zorundadırlar. 7- Yaya yolu bulunmayan karayollarında yürümek zorunda kalan yayalar gece ve gündüz görüşün az olduğu hallerde sürücüleri uyarıcı açık renk elbise giymek, üstünde veya elindeki eşyada yansıtıcı bulundurmak veya ışık taşımak zorundadır.

ARAÇLARIN TESCİLİ

Tescile Yetkili Kuruluşlar:

Askeri araçlar, iş makineleri ve raylı sistemle çalışanlar dışındaki bütün motorlu araçlar tescile tabi motorlu araçlara takılarak kullanılacak yapıda ve yüklü ağırlığı 750 kg.'ın üstünde olan römork ve yarı römorkların tescilleri trafik tescil kuruluşlarınca,

Askeri araçlar Türk Silahlı Kuvvetlerince, Raylı sistemde çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı yerlere göre ait olduğu kuruluşlarca, Kamu kuruluşlarına ait olan iş makineleri ilgili kuruluşlarca,

Tarım kesiminde kullanılan özel veya tüzel kişilere ait iş makineleri ziraat odalarınca, tarım kesiminde kullanılanlar dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanların tescilleri üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca,

Motorsuz taşıtlardan gerekli görülenlerin (il trafik komisyonu kararıyla) tescilleri belediyelerce yapılır.

Araç sahipleri:

1- İlk tescil için satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde,

2- Daha önce tescil edilmiş aracı, satın veya devir aldıklarında ise, 1 ay içinde, ilgili tescil kuruluşlarında kendi adlarına tescil yaptırmak zorundadır.

Araç üzerinde yapılan değişikliğin, renk ve adres değişikliklerinin 30 gün içinde ilgili tescil kuruluşlarına bildirilmesi zorunludur.

Sürücülerin tescil plakaları bakımından dikkat etmeleri gereken husus: ışıkların yakılmasıyla birlikte, arka plakanın 20 m. mesafeden okunacak şekilde aydınlatılmış olmasıdır

6- Yayalar, karşıya geçişlerini yapmak üzere taşıtyoluna girmeden önce, önce sol taraflarını sonra sağ taraflarını kontrol etmelidirler.

Araç Üzerinde Bulundurulması Gerekli Belge ve Plakalar:

1- Tescil belgesi (Sahiplik Belgesi)

2- Trafik belgesi

3- Mali sorumluluk sigortası

4- Tescil plakası

Geçici olarak tescil edilen araçlar üzerinde bulundurulması zorunlu belge ve plakalar:

1- Geçici tescil plakası

2- Geçici trafik belgesi (A 6 gün, B 30 gün, C 6 gün, E 6 gün, F geçici trafik belgeleri 3 ay süreyle geçerlidir.)

3- Mali sorumluluk sigortası

ARAÇLARIN MUAYENELERİ

1- Hususi otomobil ve römorkları, ilk 3 yaş sonunda iki yılda bir,

2- Resmi ve ticari plakalı otomobil ve römorkları ilk 2 yaş sonunda bir,

3- Lastik tekerlekli traktör ve römorkları 3 yılda bir,

4- Diğer motorlu araçlar ve römorkları her yıl, periyodik muayeneye tabi tutulur.

Muayene süresi dolmasa bile kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülenler ile, üzerinde esaslı değişiklik yapılması durumunda araçların ayrıca özel muayenesi zorunludur.

Araçların muayeneleri Karayolları Genel Müdürlüğü'ne ait muayene istasyonlarında yapılır. Mali sorumluluk sigortası yaptırılmamış araçlar, muayeneye alınmazlar.

Hurdaya çıkarılan araçlar 1 ay içinde ilgili tescil kuruluşlarına bildirilir.

SÜRÜCÜ BELGELERİ

Motorlu araçların sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesine izin verilmesi yasaktır.

Sürücü belgeleri Trafik Tescil kuruluşlarınca verilmektedir.

Bisiklet kullananların 11, motorsuz taşıt kullananların ve hayvan sürücülerinin 13 yaşını bitirmiş olmaları zorunludur.

Sürücü Belgelerinin

Sınıfı               Araçları                          Yetkisi              Yaş

A1                    Motorlu Bisiklet -                           17

A2                    Motosiklet                 A1               17

B                     Otomobil                    F                 18

Minibüs

Kamyonet

C                     Kamyon                     B-F             22

D                     Çekici                       C-B-F          22

E                     Otobüs                     C-B-F          22

F                      Lastik Tekerlekli             -            17

Traktör

G                     İş Makineleri                   -            18

H                     Özel Tertibatlı                 -            17

Araçlar

Ülkemizde Uluslararası sürücü belgesi, "Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu" tarafından verilmektedir.

Sürücüler, ikamet değişikliklerini, 30 gün içinde kayıtlı oldukları tescil kuruluşlarına bildirmek zorundadır.

Sürücü belgeleri, aşağıdaki hal ve şartlarda trafik zabıtasınca geri alınır:

1- Sağlık raporu ile sürücülük yapmasında sakınca görülenlerin,

2- Sürücünün belgesinin sahte olduğu, hile ile alındığı, şartlarına uygun olmadan verildiği tespit edilenlerin.

HUKUKİ SORUMLULUK VE SİGORTA

Bir motorlu aracın işletmesinin bir kimsenin ölümü veya yararlanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde motorlu aracı işletenin sorumluluğunu karşılamak üzere yapılması zorunlu sigortaya; mali sorumluluk sigortası denir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar, trafikten men edilir.

Kazayı yapan aracın tespit edilmesi durumunda; mali sorumluluk sigortasını yaptırmamış olan araçların kazalarında; sigortacının iflası durumlarında ve çalınmış ve gaspedilmiş araçların meydana getirdikleri kazalardaki bedensel zararları karşılamak amacıyla Garanti Fonu oluşturulmuştur Uluslararası veya şehirlerarası yolcu taşıyan otobüslerde yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını seyahat süresi için maruz kalacakları her türlü kazalara karşı korumak amacıyla otobüs zorunlu koltuk sigortası bulunmaktadır.

TRAFİK KAZALARI

Trafik Kazalarına El Konulması:

Kaza nedenlerini, iz ve delilerini belirleyecek "Kaza Tespit Tutanağı" düzenlemek üzere trafik zabıtasınca (polis ve jandarma) el konulur:

1- Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde, yolu trafiğe açmak,

2- Karayolunu kullananlar için ek bir tehlikenin oluşmasını önlemek için gerekli tedbirleri almak,

3- Yaralılara ilk yardım yapılmasını veya en yakın sağlık kuruluşuna gönderilmesini sağlamak,

4- Kaza yerindeki mal güvenliğini sağlamak,

5- Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlemek,

Kazaya Karışanların Sorumlulukları:

1- Durmak ve trafik güvenliği için gerekli önlemleri almak,

2- Kaza yerindeki durumu değiştirmemek,

3- Olayı görevlilere bildirmek, kaza yerinden ayrılmamak,

4- Olayda taraf olanlar, istendiğinde diğer tarafa kimlik ve adreslerini bildirmek, sürücü ve trafik belgeleri ile sigorta poliçelerini göstermek, bunlara ait gerekli bilgileri vermek,

5- Başında sahibi ve sorumlusu bulunmayan araç veya mala zarar verilmesi halinde; aracın, malın ilgilisini bulmak. Bulunmafığı takdirde zarar verilen aracın veya malın görülebilen yerlerine not bırakmak.

Kaza sadece maddi hasarla sonuçlanmış ise, kazaya karışan bürün tarafların, aralarında yazılı olarak anlaşmaları halinde olay yerinden ayrılabilirler. Olay yerinden ayrıldıktan sonra, kaza tespit tutanağını düzenlemesini isteyemezler.

Kaza Yerinden Geçenlerin Sorumlulukları:

1- Kaza yerinde usulüne uygun ilk yardım tedbirlerini almak,

2- Olayı en yakın zabıtaya veya sağlık kuruluşuna bildirmek,

3- Yetkililerin isteği halinde yararlı sağlık kuruluşuna götürmek.

Sürücülerin Asli Kusur Halleri:

1- Kırmızı ışıkta veya görevlinin dur işaretinde geçmek,

2- "Taşıt giremez" levhasının bulunduğu karayoluna veya bölünmüş karayolunda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya bağlantı yoluna girmek,

3- İkiden fazla şeritli taşıt yollarında, karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girmek,

4- Arkadan çarpma,

5- Geçme yasağı olan yerlerde önceki aracı geçmek,

6- Dönüş manevralarını yanlış yapmak,

7- Şeride tecavüz etmek,

8- Kavşaklarda ilk geçiş hakkına uymamak,

9- Daralan kaplamalarda geçiş kolaylığı sağlamamak,

10- Manevraları düzenleyen kurallara uymamak,

11- Yerleşim yerleri dışındaki karayolunda zorunlu haller dışında duraklamak veya parketmek,

12- Kurallara uygun olarak parketmiş araca çarpmak.

TRAFİK SUÇLARI ve KARŞILIĞI CEZALAR

Trafik suçlarına ilişkin davalara trafik mahkemeleri, bunların bulunmadığı  yerlerde sulh ceza mahkemelerinde bakılır.

Adli Cezalar:

1- Hafif para cezası

2- Hafif hapis (Hafif para cezası ile birlikte)

3- Belgelerin geri alınması (Hafif para cezası ile birlikte)

4- İşyeri kapatma (Hafif para cezası ile birlikte)

İdari Cezalar:

1- Para cezası

2- Belgelerin geri alınması

3- Puan cezası (Suçun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri 2 ay süre ile geriye alınır ve eğitime tabi tutulur. Aynı yıl içinde ikinci defa 100 ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri 4 ay süre ile geri alınarak psiko-teknik değerlendirilmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar.

Muayene sonucunda sürücülük yapmasına engel hali bulunmayanların belgeleri, süresi sonunda iade edilir. Bir yıl içinde üç defa ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri süresiz olarak iptal edilir.)

Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri alınır.

İdari bir trafik suçu işlenenler hakkında Ceza Tutanağı düzenlenir. Ceza Tutanağının bir örneği ilgiliye verildiği veya tebliğ edildiği tarihten 30 gün içinde ödenmesi gerekir. 30 gün içinde ödenmeyen para cezaları, geciken her ay için %5 faiz uygulanarak tahsil edilir.

Trafik para cezası tutanakları, takip ve tahsil için bu tutanakları düzenleyenler tarafından 7 iş günü içinde ilgili mal sandığına gönderilir.

ARAÇLARDA BULUNDURULMASI ZORUNLU ARAÇ ve GEREÇLERİ

1- Takograf: Otobüs kamyon ve çekicilerde.

2- Taksimetre: Taksi otomobillerinde

3- Yangın söndürme cihazı: Cihaz sürücünün hemen yanında bulunmalıdır.

a) Otomobil, minibüs ve kamyonetlerde 1 kg. kapasiteli bir adet,

b) Otobüs, kamyon ve çekicilerde 6 kg. kapasiteli bir adet,

c) Tehlikeli madde taşıyan araçlarda 6 kg. kapasiteli iki adet,

4- Reflektör: Motosiklet ve motorlu bisiklet hariç, bütün motorlu araçlarda iki adet,

5- Stepne: Şehirlerarası yolcu taşıyan bütün araçlarda,

6- Tekerlek takozu: Otobüs, azami ağırlığı 3,5 tondan fazla olan araçlar ve iki dingilli römorklarda bir adet. Üç veya daha çok dingilli taşıtlarda ve tek dingilli römorklarda iki adet.

7- Yedek malzeme ve takımlar: Otomobil, minibüs, Otobüs, kamyonet, kamyon, çekici ve lastik tekerlekli traktörlerde.

8- İlk yardım çantası: Otomobil, minibüs, Otobüs, kamyon, çekici ve lastik tekerlekli traktörlerde.

9- Engel işareti: Otobüs, kamyon, çekicilerde 150 x 25 cm. ebadında bir adet.

ÇEVRE

Çevre: İnsanı etkileyen ve insanlardan etkilenen dış ortama denir.

Çevre koruma: Çevre kirliğini önlemek amacıyla yapılan çalışmalara denir.

Atık: Çevrede bozulma meydana getirecek miktarda çevreye boşaltılan maddelere denir.Atıklar çirkin görünüm arz etmesinin yanısıra pis koku yayar ve hastalık bulaştıran zararlıların üremesine sebep olur.

Çevre Kirliliği: İnsanların faaliyetleri sonucu havada, suda, toprakta meydana gelen olumsuz gelişmeler, ekolojik dengenin bozulması, gürültü koku, ve atıkların meydana getirdiği zararlı sonuçlardır.

Çevre Hakkı: Herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını ihlal edenlere karşı yargı mercileri önünde savunma hakkıdır.

dBA: Ses değerlendirme birimi,

Gürültü: Kişilerin huzurunu, ruh ve beden sağlığını bozacak seviyede çıkartılan, istenmeyen seslerdir.

Çevre Kirlilikleri:

1- Hava kalitesini bozan kirlilik sebepleri:

a) Bakım yapılmamış araçların fazla yakıt yakması,

b) Temiz olmayan yakıt kullanılması,

c) Trafik yoğunluğunu,

d) Zorunlu haller dışında araç kullanma,

e) Trafik yoğunluğu nedeniyle aracın uzun süre trafikte seyretmesi,

f) Duraklama ve park etme sırasında motorun gereksiz yere çalıştırılması,

g) Araç motoru rölantide çalışırken egzozdan çıkan karbonmonoksit gazı

% 3,5'den, araç hareket halindeyken % 4,5'den fazla olmamalıdır.

h) Araçların egzoz gazları, yağ ve yakıt sızıntıları, akıntıları ve buharları, lastik tozları ve parçaları, araçların taşıdıkları yüklerin tozaması, buharlaşması v.b.

ı) Taşıtlara taşıma sınırı üzerinde yük yüklemek, aşırı hızlı gitmek, araç dışına gereksiz aksesuarlar takmak, seyir halinde camları açmak, lastik havalarının uygun seviyede olmaması, gereksiz yere taşıt kullanmak havayı kirletir. Küçük silindir hacimli taşıtların kullanılması, aynı güçte olan taşıtlardan hafif olanının tercih edilmesi, yürüyerek gidilebilecek yere her hangi bir araçla gidilmemesi çevrenin korunması için alınacak tedbirlerdendir. Kurşunsuz yakıt kullanılmalı, çünkü havadaki kurşun kirliliğinin en önemli kaynağı taşıtlardır. Üstelik kurşunsuz yakıt kullanan araçların egzoz sistemlerindeki katalitik konvektör, egzozdan çıkan zehirli gazların zehirleyici etkilerini azaltmaktadır. Mümkün olduğunca toplu taşıma araçlarından yararlanmalıdır. Araç kullanırken trafiğin yoğun olmadığı saatleri, trafiğin yoğun olmadığı yolları tercih etmek gerekir. Gidilecek yere en kısa mesafeden gidilmelidir. Kısa mesafenin seçilmesi, enerji ve yakıt tasarrufu sağlamanın yanı sıra çevrenin kirletilmemesi bakımından da yarar sağlar. Üstelik turistlerde temiz bir ülkeyi tercih ederler.

Hava kirliliği, insanlarda nefes darlığı, kanser ve toplu ölümler gibi zararlara yol açmaktadır.

2- Toprak Kirliliği

Otomobil, minibüs, Otobüs, kamyonet, kamyon, çekici ve lastik tekerlekli traktörlerde.

a) Araç bakımlarının uygun ortamlarda yapılması, motor yağı, yakıt, asit vs. atıkların toprağa dökülmesi,

b) Araçlarda kullanılan, yenilen ve içilen maddelerin artıklarının çevreye atılması,

c) Kimyasal ve radyoaktif maddelerin emniyet tedbirleri alınmadan taşınması, (Radyoaktif maddelerin yüklenmesi, taşınması ve boşaltılması için Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'ndan izin alınması zorunludur.)

d) Sürücülerin orman ve tarım arazisi yangınlarına sebep olmaları,

e) Dökülecek, taşacak tozacak vb. şekillerde yük taşımak.

Bunlar toprak kirliliğine neden olur.

MOTOR

MOTORUN TANIMI VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ

motorYakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir.

Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrılırlar. Benzinli motorun yakıtı benzin; Dizel motorun yakıtı Mazot (motorin); LPG'li motorun yakıtı ise LPG gazıdır.

Silindir diziliş şekillerine göre motorlar sıra tipi, v tipi, yıldız tipi, boksör tipi şeklindedir.

Soğutma sistemine göre motorlar, su soğutmalı ve hava soğutmalı diye ikiye ayrılır.

Yanma sistemine göre motorlar, içten yanmalı ve dıştan yanmalı diye ikiye ayrılır. Araçlardaki motorlar içten yanmalı motorlardır. İçten yanmalı motorlar ise, mazot, benzin ya da motorin yakarlar.
Motorlar, çalışma zamanlarına göre, iki zamanlı ve dört zamanlı motorlar diye ikiye ayrılır.
Benzinli motorlarda ateşleme, sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji ile ateşlenmesi ile olur.
4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ile şöyledir: Emme, sıkıştırma, ateşleme (veya genişleme; iş zamanı da denir), egzost.

Enjektörlerden püskürtülerek ateşleme yapılan motorlarda yakıt olarak motorin kullanılır.
Katalitik konvertör kullanılan araçlarda yakıt olarak, kurşunsuz benzin kullanılır.
Bir motorun bazı parçaları şunlardır: marş motoru, piston, segman, piston kolu, silindir kapağı, supap kapağı, eme manifoltu, egzost manifoltu, silindir gövdesi, silindir gömleği, Karter, conta, karbüratör, emme supabı, egzost supabı, supap iteceği, krank mili, kam mili, volan dişlisi, eksantrik dişlisidir.
Dizel motorda ise bunların dışında, mazot pompası (enjeksiyon pompası) ve enjektör de bulunur.
Benzinli motorlarda, üsttekilerin dışında karbüratör, benzin pompası, buji, distribütör, bobin vardır.

ATEŞLEME SİSTEMİ

Benzinli motorun ateşleme siteminin bazı önemli parçaları şunlardır:
Akü, kontak anahtarı, endüksiyon bobini, distribütör, buji ile distribütör içinde bulunan platin takımı, alçak yüksek gerilim kabloları kondansatör, tevzii makarasıdır.

Benzinli motorlarda bujinin görevi ateşlemeyi sağlamaktır. Benzinli motorlarda bulunan distribütörün en önemli görevleri endüksiyon bobininden gelen yüksek voltajı bujilere dağıtmanın yanısıra, platin ve meksefe yardımıyla yüksek voltajın oluşumunu sağlamak, ayrıca tevzii makarasıyla da elektrik dağıtımını sağlamaktır.
Endüksiyon bobini aküden gelen voltajı 15.000 - 25.000 volta çıkarır.
Bujilere ateşleme sonrasına göre akım dağıtan distribütördür. Motor çalışmazken kontak anahtarı, ateşleme durumunda açık unutulursa platin ya da bobin yanabilir.
Aracın belirli bir km.'sinden sonra bazı parçaları değişmelidir. Bunlardan biri platin ve bujidir. Ateşleme sistemi ayarlarından biri buji ayarı ve diğeri ise platin ayarı ile avans ayarıdır.
Platin meme yapmış ise meksefe (kondansatör) yanabilir. Platin meme yaparsa zımparayla temizlenir.
Motorun çalışması sarsıntılı ise, sebebi buji kablolarından birinin çıkmış olması olabilir.
Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının sebeplerinden biri bujilerin normal ateşleme yapmaması,
bir diğeri de platin ayarının bozuk olması ayrıca bujilerin kurum bağlanmış olmasıdır.
Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor çekişten düşer.
Buji ayarları yanlış yapılmış bir aracın egzost dumanı siyahtır.
Motorun egzozundan siyah duman çıkması durumunda karışım oranı da kontrol edilmelidir.

YAKIT SİSTEMİ

Benzinli motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır:
yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt göstergesi, karbüratör, hava filtresi, emme manifoltu.

Dizel motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır: yakıt deposu, besleme pompası, mazot filtresi, enjeksiyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma bujileri, yakıt göstergesi.

Hava filtresinin görevi, karbüratöre giren havayı süzmek ve ve sessiz emiş sağlamaktır. Hava filtresinin tıkanmasını önlemek için basınçlı hava ile temizlemeliyiz. Öte yandan, hava filtresi tıkalı olan motor zengin karışımla çalışıyor. Filtre yine de temizlenmeden motor hala çalıştırılırsa motor boğulur.

Karbüratör, emme manifoltu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda olur. Benzin-Hava karışımını ayarlar. Karbüratörün karıştırma oranı 1/15'tir.

Jikle devresinin görevi, soğuk havalarda motorun çabuk çalışmasını sağlamaktır. Jikle devresi karbüratörde bulunur. Jikle kelebeği, karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur.

Yağ filtresi yağı süzer ve temizler.

Silindir içindeki yanmış gazlar egzost manifoldu ile dışarı atılır.

Egzost susturucusu, basınçlı olarak çıkan yanlış gazların sesini azaltır. Eğer aracın egzozundan fazla ses çıkıyorsa susturucu patlak olabilir.

Supap ayarı, en önemli motor ayarlarından biridir. Soğuk ve sıcak ayar olarak ikiye ayrılır.

Bir aracı kış şartlarına hazırlarken en önemli noktalardan biri hava filtresini kışlık pozisyona almak ve otomatik jikle kışlık pozisyonuna çevirmektir.

Araçta yakıt ikmali yapılırken motor stop edilir.

Ayağımızı gaz pedalından çeksek bile motorun hala çalışmasını sağlayan devre rölanti devresidir.

Yakıtın içinde toz-su-pislik vs. varsa motor tekleyerek çalışır.

Yakıt sistemi ayarlarından biri rölanti ayarıdır.

Boğulmuş bir motoru çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş yapılır.

Motor ısınıca stop ediyorsa karbüratöre de bakılmalıdır.

Araç kullanırken yakıt tasarrufu için
hava filtresi temizlenmeli,
Karbüratör ayarları yapılmalı,
Jikle devresi açık unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek olmamalıdır,
Eskimiş bujiler temizlenmeli,
Lastik hava basınçları normal olmalıdır,
Fren ayarlarının sıkı olmaması,
Uygun viteste gidilmesi,
Debriyaj kaçırması olmamalıdır,
Saatte 90/100 km hızın geçilmemesi
gerekmektedir.

Aracın fazla yakıt yaktığını anlamak için eksozuna bakılır. Eğer egzost rengi siyahsa fazla yakıt yakıyor olabilir.

YAĞLAMA SİSTEMİ

Yağlama sisteminin parçaları:

Karter-yağ pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuğu,
Yağ kanallarıdır.

Motorda yağın bazı görevleri:

Sürtünmeyi azaltmak,
Aşınmayı önlemek,
Silindir ve segmanlar arası boşluğu doldurup sızdırmazlığı sağlamak,
Soğutmaya yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri temizlemektir.

Karterin önemli görevlerinden bazıları:

Motor bloğunun altını kapatmak ve yağa depoluk etmektir.

Araçta motor yağı kontrol edilirken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika beklenir. Yağ ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır. Yağ seviyesi yağ çubuğuyla ölçülür, ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır. Yağ seviyesi normalin çok altında iken motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar.

Motor yağı değiştirilirken motor sıcak olmalıdır.

Motorlarda genellikle 20-50 W numara motor yağı kullanılır. Motorun yağı karterin altındaki tapa açılarak boşaltılır. Yeni motoryağı ise subap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur.

Motor yağı ve yağ filtresi belli km'lerde mutlaka değiştirilmelidir.

Motorda yağ basıncı yoksa,
yağ yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası arızalı,
ya da yağ müşiri arızalı olabilir.

Motorun yağ eksiltmesinin sebeplerinden bazıları:
Karter contasının yırtılması, sekman ya da silindirlerin aşınması, karterin delik olması, tapadan yağ sızdırmasıdır.

Yağ yakan motorun egzozundan mavi duman çıkar.

Marşa basılıp motor çalıştırıldığında yağ lambasının sönmesi gerekir.
Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden takip edilebilir.
Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur.

SOĞUTMA SİSTEMİ

Su ile soğutma sisteminin bazı parçaları:

Radyatör,
Vantilatör,
Devirdaim pompası,
Termostat,
Hararet (ısı) gösterici,
Hararet (ısı) müşiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur.

Radyatör, soğutma suyuna depoluk eder. radyatörün altında su boşaltma musluğu vardır.

Termostat silindir kapağı su çıkışındadır. Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar.

Devirdaim pompası vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soğuk suyu su kanallarına yollar.

Hava soğutmalı motoru, su soğutmalı motordan ayıran bir diğer özellik hava soğutmalı motorda radyatör ve su pompasının olmamasıdır.

Vantilatör kayışı V şeklindedir. Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır. Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve vantilatör kayışı devirdaim pompası ve alternatörü (şarj dinamosunu) çalıştırır. vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar.

Soğutma sisteminde su azalıyorsa

silindir kapak contası arızalı veya radyatör delik,
radyatör kapağı bozuk,
radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı veya delik,
kalorifer hortumları delik veya
termostat arızalı olabilir.

Motorun hararet yapmasının nedenleri:

->Radyatör peteklerinin tıkanması,
->radyatörde suyun azalması,
->vantilatör kayışının gevşek veya kopuk olması,
->termostatın arızalı olması,
->motor yağının azalması,
->motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması,
->uygun vites ve hızda gidilmemesi,
->otomatik fanın arızalı olmasıdır

Radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır.

Çok sıcak motora rölantide çalışırken ılık ve kireçsiz su konur.

Motor bloğundaki su kanalları pastan ya da kireçten tıkanmış ise motor fazla ısınır.

Radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir.

Su olduğu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır.

Donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir.

Termostatı sökülmüş motor, gereğinden soğuk çalışır aşınmalar artar ve verim düşer.

Motorun çok sıcak çalıştırılması motoru çekişten düşürür.

Motor çok sıcakken radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir.

Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı ıslak bir bezle tutulup hafifçe gevşetilir ve buhar tamamen atılınca radyatör kapağı açılır.

Araçta ısı (hararet) göstergesi çalışmıyorsa ısı müşiri arızalı olabilir.

Motor, çalıştıktan sonra çalışma sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer hortumlarında kaçak olabilir.

Motor ısısının aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir.

MARŞ SİSTEMİ

Marş sistemi motora ilk hareketi verir.

Parçaları:

-akü,
-kontak anahtarı,
-marş motoru,
-volan dişlisidir.

Marşa basıldığında marş motorunun bediks dişlisi volanın üzerindeki dişlilerle kavraşır ve volanı döndürür.

Volan da krankı döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir.

Marş durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup başları gevşek,
akü kutup başları oksitli,
marş otomatiği arızalı,
marş motoru sargıları arızalı ya da sigortası atık olabilir.

Motor çalışırken marş yapılırsa volan dişlisi, marş motoru ve marş dişlisi zarar görür.

Marşa basıldığında marş motoru dönmez, korna da çalmaz ise sorun aküde-kutup başlarında olabilir.

Akü başka bir aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup başları (+) kutup başlarıyla, (-) kutup başları ise (-) kutup başlarıyla birleştirilir. Her iki akünün de voltajı aynı olmalıdır.

Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz.

Marşa basma süresi 10-15 saniyedir. Fazla basılırsa akü biter.

Marş yapıldığında tık diye bir ses gelip, marş motoru çalışmıyorsa akü kutup başları gevşek olabilir.

Vantilatör kayışı hareketini volant kasnağından alır ve pervaneyi -devirdaim pompasını- şarj dinamosunu çalıştırır. Kayış koparsa vantilatör pervanesi - devirdaim pompası ve şarj dinamosu hareket.

ŞARJ SİSTEMİ

Şarj sistemi, motor çalışmaya başladığı andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder.

Şarj sisteminin parçaları:

alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambası,
vantilatör kayışıdır.

Alternatör, krank mili kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Bazı araçlarda alternatör değil, şarj dinamosu bulunur.

Konjektör (regülatör), alternatörün ürettiği elektriğin volt ve akımını ayarlar. Aracın devri arttıkça alternatörden çıkan akım ve voltajı ayarlar, tesisata ve aküye gönderir.

Şarj lambası, şarj sisteminin çalışmadığını ikaz eder. Yani alternatör, konjektör vs. arızasını belirtir.

Bir araç için gerekli elektrik enerjisini şarj sistemi sağlar.

Akü, motor çalışmazken ışık ve özel elektrikli alıcıları besler.

Vantilatör kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları bozulabilir.

Vantilatör kayışının koptuğu "ilk olarak" şarj ikaz lambasından anlaşılır.

Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü zayıflamış olabilir.

Motor çalıştığı halde şarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek olabilir ya da alternatör kablo bağlantıları gevşek veya alternatör kömürü aşınmış olabilir.

Aracın durdurulup kontağın hemen kapatılması gereken hallerden bazıları:

- Şarj ikaz lambasının yanması.
- Motordan ani bir sarsıntı ya da ses gelmesi.
- Yağ lambalarının yanmasıdır.

Konjektör ayarı bozuksa akünün su kaybı çok olur.

Araçta ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya konjektör arızalı olabilir.

Marşa basılıp motor çalıştığında şarj ikaz lambası sönmelidir.

AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ

Aydınlatma sisteminde, sigortalar, kablolar, farlar, park lambası, sis lambası, plaka lambası, gösterge lambası, iç aydınlatma lambası, bagaj aydınlatma lambası, gibi lambalar vardır.

İkaz sisteminde, sinyaller, fren ikaz lambaları, geri vites lambası, korna bulunur.

Her elektrik elemanı gibi araçlarda bulunan aydınlatma ve ikaz sistemi gibi elektrikli devrelerde de:
akü, kablolar, kablo bağlantıları, sigortalar, açma kapama düğmeleri ya da kolları, ve alıcı olarak da ampuller bulunmaktadır.

Bu sistemlerin en önemli arızaları:
kısa devre,
kablo kopukluğu,
akü bitmesi,
akü kutup başı oksitlenmesi veya akü kutup başı gevşekliği,
ampul yanması,
sigorta atması,
anahtarların arızalanmasıdır.

Fren müşiri ikaz sisteminin bir parçasıdır.

Farlardan bir kısmı ya da hiçbiri yanmıyorsa, sigortası atık olabilir.

Flaşör arızalanınca sinyal lambası yanmaz.

Sigortalar atıksa bunun yerine aynı amperde sigorta takılır.

Far anahtarı bozuksa farlar yanmaz.

Isı göstergesi çalışmıyorsa, ısı göstergesi müşiri arızalı olabilir.

Aracın fren lambaları yanmıyorsa, fren müşiri arızalı olabilir.

Fren lambalarından biri yanmıyorsa, yanmayan lambanın ampulü yanmış olabilir.

Farların bakımı yapılırken, far ayarı yapılır.

Farlardan biri sönük yanıyorsa far kablo bağlantısı gevşemiş veya paslanmış olabilir.

Sigortanın görevi, kısa devre olduğunda sistemi korumaktır.

GÜÇ AKTARMA ORGANLARI

Güç aktarma organları sırasıyla:

Debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel, akslar, tekerleklerdir.

Diferansiyelin görevi, gücü arttırmak, kendine gelen hareketi 90 derece kırıp akslar yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerleği az, dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayı temin etmektir.

Kavrama (debriyaj) motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek vites değiştirme olanağı sağlayan aktarma organıdır.

Akslar, diferansiyelin hareketini tekerleklere iletirler.

Vites kutusu, aracın hızını ve gücünü ayarlar.

Araç hareket halindeyken ayağımız debriyaj pedalı üzerinde devamlı durursa debriyaj balatası aşınır.

Aracın ilk çalışması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına sonuna kadar basmanın faydası vardır.

Debriyaj balatası yağlanırsa debriyaj kaçırır. Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez.

Vites değiştirirken debriyaj pedalına basılır.

Araç geri vitese takılmak istendiğinde takılmıyorsa, debriyaj pedalından ayak çekilip yeniden basılır.

Aktarma organlarında yağ olarak, dişli yağı kullanılır.

Vites değiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam basılmamıştır.

Ani ve sert duruş kalkış yapmak debriyaj balatasını sıyırabilir.

Vites kutusu bakımı yapılırken yağa ve yağ kaçağına dikkat edilir.

LASTİKLER

Lastiklerin yeri, her altı ayda bir ya da her 10.000 km'de yer değiştirilerek aşınmalar denklenmelidir.

Lastiklerdeki ağırlık dengesinin bozukluğu demek olan balans oluşursa araçta titreşim oluşur. Bu titreşimler en çok direksiyon simidinde hissedilir.

Lastik değiştirilirken kriko takılınca el freni çekili olmalıdır.

Lastiklere normalden az hava basılırsa lastikler sürekli olarak ortadan aşınırlar ve araç titrer. Aracın lastikleri araca binileceği zaman kontrol edilir.

Dubleks lastik iç lastiği olmayan lastiktir.

Karlı havalarda zincir çekici tekerlerin ikisine de takılır.

Isınmadan dolayı lastik hava basıncı artmışsa hiçbirşey yapılamaz.

Lastiklerin üzerindeki rakamlar lastik ebatlarını belirtir.

Bir tekere dubleks, diğer tekere şamyelli lastik takılırsa araç bir tarafa çeker.

Bijonların temizliği kuru bezle yapılır.

FRENLER

Araçta el freni duran aracı sabitlemek için kullanılır. El freni kopmuş ise el freni tutmaz. El freni çekili durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır ve fren tutmaz.

Araç üzerinde 3 tip fren bulunur:

-Motor freni (kompresyon freni)
-Ayak freni
-El freni

Ayak freni 3 tiptir:
-Hidrolik fren
-Havalı fren
-Karma fren

Fren sisteminin bazı parçaları şunlardır:

-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek silindirleri
-Fren diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar sistemleri

Havalı frenli bir araçta üsttekilere ilaveten hava tüpü ve kompresör bulunur.

ABS frenin avantajları, frenlerken direksiyon hakimiyetini bozmaması ve fren mesafesini kısaltmasıdır.

Fren yapılmasına rağmen aracın hızı azalmıyorsa, fren hidroliği yok veya azalmış hatta fren ayarları gevşek olabilir. Fren sistemine yağ sızmış olabilir. Fren sisteminde kaçak olabilir.

Soğuk havalarda el freni çekil durumda bırakılırsa fren balataları donarak yapışır.

Fren sisteminde hidrolik azalmışsa hidrolik yağı ile takviye edilir.

Ayak frenine basıldığında ön ve arka tekerlekler birlikte durur.

Araç çalışıyor fakat hareket ettirilemiyorsa el freni çekik olabilir.

Aracın kampanaları aşırı ısınmışsa fren ayarları bozuk olabilir.

Ön lastiklerin biri yeni biri eskiyse frenlerken araç bir tarafa çeker.

Westinghouse tipi frenli bir arabada hareket halinde iken motor stop ettirilirse asla fren tutmaz.

Hava frenli araçta hava basınç göstergesi basınç göstermiyorsa araç olduğu yerden kaldırılamaz.

ÖN DÜZEN SİSTEMİ

Ön düzen sistemi, aracın dönüşünü sağlar. Direksiyon simidi, direksiyon mili, sonsuz dişli, sektör dişli, rot, eğri rot, kısa rot, rotbaşı bu sistemin bazı parçalarıdır.

Direksiyon kutusu yağı kontrol edilmelidir. Araçta çekme, gezme vs. varsa servise gidilmelidir. Kamber/ Kaster/ King-pim/ rot ve direksiyon kutusu ayarları gibi ayarları vardır. Ayarsızlık ve dişlilerin aşınması, direksiyon boşluğu artırır.

Ayrıca rot başlarının aşınması ile direksiyon kutusu arızaları da direksiyon boşluğunu artırır.

Ön düzen ayarları bozuksa ön lastikler içten ve dıştan aşınır.

Direksiyon zor dönüyorsa lastik hava basıncı normalden azdır.

SÜSPANSİYON SİSTEMİ

Süspansiyon sistemi, araç tekerlerinin aracın şasi ve gövdesiyle birleştirildiği sistemdir. Yaylar (helezon yay), yaprak yaylar (makaslar) ve amortisörlerden oluşur.

Helezon yaylar otomobil türü araçlarda makaslar ise genellikle ağır hizmet araçlarında kullanılır.

Yaylar, yoldan gelen darbe titreşimleri üzerine alır. Yayların salınımını amortisör kontrol eder.

BAKIMLAR

Günlük bakımda motorun yağına, suyuna, fren hidroliğine, yakıtına, lastik hava basınçlarına, ışık ve ikaz sistemlerine bakılır.

Haftalık bakımda vantilatör kayışı gerginliği, akü bakımı yapılır.

Akü bakımı yaparken akü dış yüzeylerinin ve kutup başlarındaki oksitlerin sodalı su ve sıcak su ile temizlenmesine, plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ilave edilmesine, eleman kapak deliklerinin açık tutulmasına, kışın akü donmasın diye akü tam şarj ettirilir, dijital göstergeli araçta asla akü takviyesi yapılmaz.

Akü kendiliğinden boşanıyorsa akünün üst kısmında pislik birikmiştir.

Kısa devreden dolayı yangın olursa akü kutup başları çıkarılır.

Akü 2 kutup başı arasında her iki kutup başına değen bir madeni parça konsa akü kısa devre olup patlar.

Yağlı tip hava filtresinin bakımı yapılırken sökülen parçalar gaz yağı ile temizlenir.

Yeni bir araçta 0-2000 km arası ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj süresi çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir. Rodaj süresince aşırı sürat yapılmaz, ani duruş kalkış yapılmaz, motor tam güç konumunda çalıştırılmaz, uzun süre sabit hızda gidilmez.

DİZEL MOTORA AİT BAZI BİLGİLER
Dizel motorlarda
silindire sadece hava doldurulur ve yanma sıkıştırılmış havanın üzerine enjektörden yakıt püskürtülmesiyle sağlanır.

Dizel motorların yakıt sisteminde günlük yapılacak işlerden biri mazot-su ayırıcısı veya filtre ya da yakıt deposundan yakıt sisteminin suyunun alınmasıdır.

Dizel motorlarda yanma enjektörden yakıt püskürtmekle olur. Enjektörler kendilerine enjeksiyon pompasından gelen mazotu silindirlerdeki sıkıştırılmış havanın içine püskürterek yanmayı sağlarlar.

Enjeksiyon pompası, besleme pompası ile depodan gelen yakıtı basınçlı olarak enjektörlere yollar.

Dizel motorun çalışmamasının bir nedeni, hava yapmış olmasıdır. Hava yapmanın nedenleri:
-yakıtın bitmesi,
-boru ve rekorların gevşemesi,
-yakıt borularının sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya değişmesidir.

Dizel motorlarda egzost dumanı siyah çıkıyorsa yakıt pompasına, enjektöre ve hava filtresine bakılır. Ayrıca dizel motorlarda marş yapıldığında marş motoru dönüyor ancak motor çalışmıyorsa yakıt filtresi de takılı olabilir.

Özellikle soğuk havalarda dizel motoru kolay çalıştırabilmek için kızdırma bujileri kullanılır.

İLKYARDIM

ilkyardim1TRAFİK KAZALARI VE İLK YARDIMIN ÖNEMİ

Felaketlere; doğal olaylar kazalara ise; insanlar neden olur.
Felaketler, kazalara göre daha büyük kayıplara neden olur.
Kazalar önlenebilir; felaketler önlemez, zararları azaltılabilir.
Kaza ve felâketler, anî olarak meydana gelir.
Ölümlere en çok trafik kazaları neden olur.
Trafik kazasına insan faktörü içinde en çok sürücüler neden olur.
Sürücülerin kaza yapma nedenleri kural dışı araç kullanma,  dikkatsizlik, yorgunluk, aşırı hız vb.dir.
Trafik kazasından en çok etkilenen yayalar; yaşlılar ve çocuklardır.
Trafik kazası kara yolu üzerinde, hareket halindeki bir taşıtın taşıta, insana vb. çarpmasıdır.
Trafik kazalarının en önemli nedeni dikkatsizlik ve eğitimsizliktir.
İlk yardım sadece olay yerinde alınan geçici önlemdir.
İlk yardımın en önemli amacı, yaralının hayatta kalmasını sağlamaktır. İlk yardımcı yaralıyı, tedavi etmeye yönelik bir uygulama yapamaz.
İlk yardımın en önemli aşaması, yaralıyı güvenceli bir yere uzaklaştırmaktır. En son aşaması ise yaralıyı ambulansla sevk etmektir.
İlk yardımın öncelikli hedefi, solunumu sağlamak, kanamayı durdurmak ve şoku önlemektir.

İNSAN VÜCUDU

Hücre, canlıların vücutlarını oluşturan en küçük yapı birimidir. Zar aracılığıyla besin alış-verişi yaparlar.
Doku, aynı tip hücrelerin birleşmesiyle meydana gelir.
Organ, bir ya da birkaç dokunun bir araya gelmesidir.
Sistem, aynı amaç için organların bir araya gelmesidir.
Bir sistemin çalışması veya çalışmaması diğer sistemleri de etkiler.
Trafik kazalarında en çok baş, göğüs, omurga bölgesi yaralanmaları görülür.
Hareket sistemi; insan vücudunu ayakta tutar ve ona hareket verir. Kemik, kas ve eklemlerden oluşur.
Dolaşım sistemi; Bütün vücut bölgelerinde faaliyet gösterir. Kalp, kan ve kan damarlarından oluşur.
Solunum sistemi; Vücut dokularının oksijen almasını sağlar. Burun, ağız boşluğu, yutak, gırtlak, solunum borusu ve akciğerlerden oluşur.
Sinir sistemi: Sistemler ve çevre arasındaki etkileşimi ve duyu iletişimini sağlar. Beyin ve omurilikten oluşur.
Sindirim sistemi: Ağız, dişler, yemek borusu, mide, ince-kalın bağırsaklardan oluşur.

KAZAYERİ İLK YARDIM ÖNLEMLERİ VE ARAÇ İLK YARDIM ÇANTASI

Kazada, kaza yapan aracın önce kontak anahtarı kapatılıp, motor stop ettirilir. Kaza yeri zararsızlaştırılır.
Kazayı gördüğü halde müdahale etmeyene, para ve puan cezası verilir.
Yaralı araçtan en az 3 kişi ile ancak, yangın varsa tek kişi ile, boyun ve omurga ekseni düzlüğü korunmaya çalışılarak çıkarılır.
İlk yardım çantasının; motorlu bisiklet, motosiklet ve iş makinesi dışındaki motorlu taşıtlarda bulundurulması zorunludur. .
İlk yardım çantasında yara-yanık merhemi, yara tozu, ilaç, oksijenli su ve tentürdiyot bulundurulmaz.
İlk yardım çantası araçlarda kolay ulaşılabilir görünür yerde olması gerekir.
Üçgen bez, çok amaçlı kullanımı nedeniyle çantada bulunması gereklidir.
Yolcu taşıyan araçlarda, fazla sayıda çanta bulundurulur.
İlk yardım çantasında bulundurulması zorunlu olan hava hortumu (airway), solunum yolunun açık kalmasına yarar.

KAZAZEDENİN DURAN SOLUNUMUNUN SAĞLANMASI

Yetişkinlerin istirahat halinde iken gerçekleştirdikleri solunum sayısı 15-20 arasındadır.Çocuklarda ve bebeklerde bu miktar daha fazladır.
Suni solunum yetişkinlerde dakikada 15-20 kez yapılır.
Solunum ve kalp durduktan sonra ilk 4-6 dakikada içinde suni solunum ve kalp masajına başlamak gerekir. .
Solunumun durduğu, göğüs hareketlerinin olmamasından anlaşılır.
Bilinci kaybolan yaralı, dilin gevşeyerek solunum yolunu tıkamaması için, baş arkaya uzatılarak yan yatırılır.
Suni solunuma başlamadan önce ağız içi temizlenip, baş arkaya uzatılır.
Ağız ve burun yaralanmalarında Holger-Nilson ve Silvester metodları ile sunî solunum yapılır,buna indirekt suni solunum da diyebiliriz.
İndirekt suni solunumda; (Holger-Nilson) yüzüstü yatırılan yaralının baş tarafına geçilir ve sırttan bastırılmakla yaralının nefes vermesi, dirseklerinden kaldırmakla nefes alma sağlanır.
Silvester metodu ile suni solunum sırtüstü yatırılan yaralının baş tarafına geçilir ve göğüse basınç ile yaralının nefes vermesi, kolları yukarı ve geri kaldırma ile nefes alması sağlanır.
Solunum yolunda yabancı cisim varsa; baş aşağıda, kürek kemiklerine vurularak çıkarılır ve gerekirse suni solunuma devam edilir.
Bebeklerde ağız ve burundan daha sık, daha az solunum yapılır.

KANAMALARIN DURDURULMASI VE KAN DOLAŞIMININ SAĞLANMASI

Normal bir insanın dakikadaki kalp atım sayısı 60-80' dir.
Kalbin durduğu, nabzın hissedilmemesinden ve göz bebeklerinin büyümesinden anlaşılır.
Kalbin durduğundan emin olduktan sonra ilk 4-6 dakika kalp masajına başlanır.
Yaralı sırtüstü sert ve düz bir zemine yatırılır.
Kalp masajı göğüs kemiğinin 1/3 alt kısmına yapılır.
Dakikada en az 60 kez, göğüs kemiği 3-5 cm esnetilir.
Bu işlem, çocuklarda tek elle 70-80, bebeklerde baş parmakla 100 - 120 kez yapılır.
Kalp masajına, nabız tekrar hissedilinceye kadar devam edilir.
Elektrik çarpmasına bağlı kalp durması söz konusu ise kalp masajına başlamadan önce kalp masajı bölgesine bir defa 4-5 cm yi geçmeyecek bir esnetmeyi sağlayacak şekilde bir defa yumruk vurulur.
Kalp masajı + suni solunum birlikte yapıldığında 2 kişi yapıyorsa; 1 şuna solunum 5 kalp masajı yapılır. 1 kişi yapıyorsa; 2 suni solunum 15 kalp masajı yapılır.
İnsan bedeninde 1/13 = 5-7 litre kan vardır. 1/5 = %20'si kaybedildiğinde hayati tehlike başlar.
İç kanamaların en belirgin özelliği, nabız sayısının artması, huzursuzluk, baygınlık hissidir.
İç kanamalarda, ağızdan yiyecek-içecek verilmez.
Atardamar kanaması; açık kırmızı ve fışkırır tarzda, toplardamar ise koyu kırmızı ve taşar şekilde kanar.
Şiddetli bir kanamada, önce elle kanayan yere bastırılır,bunda amaç; kanamanın olduğu damarı parmak ile kemik arasına sıkıştırmaktır.
Kanayan uzvu kalp seviyesinin üstünde tutmakta geçici bir kan durdurma metodudur.
Baskılı sargı ile kanayan damarın üzerine basınç yapılmış olur. En güvenilir metottur.
Baştaki kanamalarda;boyun ve şakak atardamarına; koldaki kanamalarda; üst kolun iç kısmına(yani koltuk altına),omuz bölgesi kanamalarında;köprücük kemiği arka iç kısmına ve bacaktaki kanamalarda ise; kasıktaki atardamara parmakla basınç yapılmak suretiyle kanama geçici olarak durdurulur.
Turnike(sıkma bağı), kol ve bacağın üst kısmındaki tek kemik üzerine uygulanır.
Turnike her 20 dakikada bir 5-10 saniye gevşetilir.(gang reni önlemek için)
Şok, dolaşım sistemi yetmezliğidir.(Dolaşımdaki kan miktarında ve basınçta azalma yada yetersizlikler sonucu oluşur.)
Şokun en önemli nedeni, kanamalar, yanıklar ve şiddetli ağrıdır. * Şokun en önemli belirtisi, nabız sayısının zayıf ve hızlı olması alnın terlemesi ve üşümedir.
Şokta; beyne kan gitmesi amacıyla, sırtüstü yatırılıp, bacaklar, yukarı kaldırılır. (Şok pozisyonu)
Tüm yaralanmalarda, yaralının üzeri örtülerek, şoktan korunur.
Bayılmada şuur 2-3 dakika kapanır.
Bayılmada hemen şok pozisyonu verilir ve kişi dinlendirilir.
KOMA, duyu organlarının çevreyi algılayamayacak şekilde işlevsiz kalması ile görülen derin şuur kaybıdır.(Hiçbir uyarana tepki verememe ile karakterize olan derin şuur kaybı halidir.)
Komada, solunum yolu açık tutulur, ağızdan sıvı verilmez.

KAZA SONUCU OLUŞAN YARALANMA BİÇİMLERİ VE İLK YARDIM UYGULAMALARI

Trafik kazalarında daha çok, sert ve künt cismin çarpması ile olan ezik yara görülür.
Kesik yaralar,yaralıya verilecek pozisyon ile yara kenarları birbirine yaklaştırıldıktan sonra, sargı beziyle sarılır üzerine herhangi bir şey sürülmez.
Kesik yaranın yönüne göre, yaralıya pozisyon verilir.(Verilecek pozisyon yara uçlarının birleşmesini temin amacıyladır.Kesik yaranın yönü vücut eksenine göre yönü açısından önemlidir.Boylamasına bir kesik yara varsa sırtüstü yatırılarak ayaklar gergin vaziyette uzatılacak,enlemesine bir kesik yara varsa sırtüstü yatırıldıktan sonra yaralının dizleri karnına doğru çektirilecek.
Açık yaralarda kanama ve şok önlemi alınır.
Yaraya batan cisim çıkarılmaz, etrafı desteklenip üzerinden sarılır.
Kafa yaralanma belirtileri; bulantı-kusma, baş ağrısı-baş dönmesi, göz bebekleri büyüklüğü farklı olabilir.
Solunum yolunun açık olmasına dikkat edilerek, sağlam tarafına yan yatırılır.
Hiçbir şikayeti olmasa da hastanede gözlem altına alınır.
Burun ve kulaktan kan geliyorsa, kan gelen tarafa doğru yan yatırılır.
Açık göğüs yaralanma belirtileri; açık kırmızı köpüklü kan gelebilir, göğse hava girip, akciğeri sıkıştırarak solunum yetmezliğine neden olabilir.
Hava giren yer temiz ıslak bezle kapatılır ve yarı oturur pozisyonda sevk edilir.
Kapalı karın yaralanma belirtileri,karında sertlik,morarma ve ağrıdır.
Kapalı karın yaralanmalarında bölgeye soğuk uygulanır. Ağızdan yiyecek,içecek verilmez.
Açık karın Yaralanmasında, dışarı çıkan organlar içeri itilmez. Yaranın yönüne göre bacaklara pozisyon verilir.
Araçta yangın varsa; kontak kapatılır. Yangın söndürücü kaput açılmadan motorun altına ve üstten püskürtülür. Sonra tam açılarak sıkılır.
Yangın söndürücü, A1, A2 ve F sınıfı belge kullanılan araçların dışındaki motorlu taşıtlarda, sürücünün en kolay ulaşabileceği yerde bulunur.
Birinci derece yanıkta deri kırmızı, ikinci derecede su dolu kabarcıklar, üçüncü derecede daha derin dokular yanmıştır.
Yanığın üzerine soğuk su ve buzdan başka bir şey tatbik edilmez. Temiz ve ıslak bezle üzeri örtülür.
Elektrik yanıklarında gerekiyorsa suni solunum + kalp masajı yapılır. Göz yanıklarında bol su ile yıkanır.
Bir ölünün sağlam doku ve organlarının, ağır hastalara nakledilmesine izin vermeye doku ve organ bağışı denir.
En çok bağışlanan doku; kan, organ ise; böbrektir.
Doku ve organ bağışı, hukuken ve dinen uygundur.

KIRIK,ÇIKIK,BURKULMALARDA İLK YARDIM UYGULAMALARI

Kırıklar, kemiklerin her yerinde, burkulma ve çıkıklar, eklem yerlerinde olur.
Darbenin geldiği yerin uzağı kırılmışsa in direkt kırıktır. Kırık kemik ucu başka organlara zarar veriyorsa komplike kırıktır.
Kırıklar, mutlaka hareketsiz hâle getirilerek tespit edilir. .
Tespit amacıyla atel olarak(Kırık uzvun hareketsizleştirilmesine yönelik); düz tahta, karton vb. ve üçgen bez kullanılır.
Atel, uzun kemikte kırık bölgeyi sabit tutan düz nesnedir.
Atel, kol, bacak, kalça, omurga kırıklarında kullanılır.
Omurga kırıklarında yaralı oturtulmaz, yürütülmez, sert ve düz bir zeminde yatırılır.
Üst taraf kemiği kırıklarında (kol, köprücük, kaburga) yaralıya yarı oturur pozisyon verilir.
Köprücük kemiği kırıklarında omuz bölgesi hareketsiz tutulur.
Alt bacak kemiği kırığında atel, topuktan kalçaya kadardır. Üst bacak kemiği kırığında atelin uzunluğu, topuktan koltuk altına kadardır.
Atel olmadığında, kırık bacak sağlam bacağa bağlanır, sedye ile sevk edilir.
Çıkıkta, kırıktaki gibi işlem yapılır, yerine konulmaz. Hareketsizliği sağlanır. Soğuk uygulama yapılır.
Burkulmalarda ilk 12 saat soğuk, sonra sıcak uygulama yapılır, Şişmeyi önlemek için yüksekte tutulur.

SAĞLIĞI BOZAN DIŞ ETKENLER;ZEHİRLENME,SICAK VURMASI,GÜNEŞ ÇARPMALARI VE DONMALAR -İLK YARDIM UYGULAMALARI.

Egzost zehirlenmesine; Egzost dumanının içeriği olan ,karbonmonoksit gazı, kanın oksijen taşıma özelliğini bozarak solunum yolu zehirlenmelerine neden olur.
Egzost zehirlenmesinde temiz havada suni solunum yapılır ve yetersiz solunumda da yan yatırılır.
Sindirim yolu zehirlenmesinde kazazede kusturulur. Ancak asit-baz zehirlenmesinde kusturulmaz, bol su içirilir,aradan 2 saat geçmişse müshil verilir.
Yılan-akrep sokmasında ısırılan yerin üzerinden turnike uygulanır. Soğuk uygulama yapılır, ısırılan yer kalp seviyesinden aşağıda tutulur.
Köpek ısırmasında yara sabunlu su ile yıkanıp, aşıya başlanır. * Güneş çarpmasında yüksek ateş, dolgun nabız, bilinç kaybı vardır.Kişi terleyemez. Soğuk uygulama ile ateş düşürülür.
Sıcak vurmasında, terlemeye bağlı su ve tuz kaybı vardır.Kaybedilen sıvının vücuda kazandırılması açısından bol tuzlu su içirilir. Vücut ısısı yavaşça düşürülür.Ilıktan soğuğa doğru kademeli olarak banyo yaptırılır. Şok belirtileri vardır.
Donmada kişi uyutulmaz, vücut ısısı yavaş yavaş yükseltilir,ılıktan sıcağa doğru kademeli olarak banyo yaptırılır. Alkol verilmez. Sert ve hızlı masaj yapılmaz. Üzeri örtülür.

HABERLEŞME VE YARALILARIN TAŞIMAYA HAZIRLANMASI,SEDYE İLE YARALI TAŞIMA YÖNTEMLERİ

Haberleşmede kaza yeri, yaralı sayısı ve yara durumu öncelikle bildirilir.Hızır Servis haberleşme telefon numarası yurt genelinde 112 dir.
Kanamalarda; kanayan uzuv kalp seviyesinden yukarıda, şokta; sırtüstü bacaklar yukarıda,göğüs yaralanmaları,ayrıca üst taraf kırık ve yaralanmalarında; oturur,yada yarı oturur. Omurga-bacak kırıklarında; sırtüstü sert bir zeminde, kulaktan kan gelmesinde; kan gelen tarafa doğru yan, kafa yaralanmalarında; yara üstte kalacak şekilde yan yatırılır.
Şokta olanlar, ağır kanaması olanlar, solunum zorluğu olanlar öncelikte taşınır.
Çok sayıda yaralının olduğu kazada, durumu çok ağır olanlar ya da ufak tefek yaraları olanlar en son taşınır.
Tek kişiyle, geri geri taşıma en uygun taşıma şeklidir.
İki el üzerine bilinci yerinde olmayanlar, dört el üzerinde bilinci yerinde olanlar taşınır.
Yaralı, sedyede ayaklan önde olacak şekilde taşınır. Ancak merdiven iniş ve çıkışlarında başı yukarıda olacak şekilde tutulur.
İki kişi ile sedyesiz omurga, kalça ve bacak kırığı olmayanlar taşınır.

SÜRÜCÜLÜKLE İLGİLİ SAĞLIK YETERLİLİĞİ ,SÜRÜCÜLÜKTE UYGUN OLMAYAN DAVRANIŞLAR VE SÜRÜCÜ RUHSAL DURUMU NASIL OLMALIDIR

Alkolü, 0,50 promile kadar, sadece B sınıfı özel araç kullananlar alabilir.
İşitme cihazını, B sınıfı özel ve F sınıfı taşıt sürücüleri kullanabilir.
Tek gözü görmeyenlere,gece körü olanlara, tek eli olmayanlara, renk körlerine, ortopedi hekiminin izin vermediği özürlülere, ileri derecede kalp hastalığı olanlara, şeker hastalarına, uyuşturucu kullananlara sürücü belgesi verilmez.
Ortopedi hekimi izin vermişse parmak-bacak noksanı olanlar (Araçlarına özel donanımlar ilave ettirdikten sonra ), H sınıfı belge alırlar.
Şehir içi ve dışında emniyet kemeri kullanmak zorunludur.
Sürücü ve yolcuların koltuklarında başlık bulundurmak zorunludur.
Motosiklet kullananlar, koruyucu başlık ve gözlük takmak zorundadır.
Sürücünün ruh sağlığının yerinde olup olmaması, trafik kazalarıyla doğrudan ilişkilidir.
Hırslı veya kızgın araç kullanımı, istenmeyen bir kaza ile sonuçlanır.
Paylaşan ve diğer insanlara saygı duyan kişi, trafik kurallarına mutlaka uyar